لوح یادبود تقی ارانی در برلین
خسرو شاکری
در كشورهاي اروپايي رسم است كه نسبت به شخصيتهاي بنام علمي، فرهنگي، و بعضا سياسي به ترتيبهاي گوناگون اداي احترام شود و، مثلا، با گذاردن نام آنان بر كوچهها، خيابانها و ميدانها، خاطره آنان زنده نگه داشته ميشود.
يكي ديگر از راههاي اداي احترام به آنان و گراميداشت خاطره ايشان نصب يك لوح يادبود بر سر در برخي از منازلي است كه چنين شخصيتهايي در آنها ميزيستند. در اين كشورها حتي گاه ديده ميشود كه براي قدرداني از يك نويسنده، دانشمند، موسيقيدان، يا شخصيت سياسي خارجي بزرگ، نام وي بر خيابان يا بر همين نسق، اگر يك شخصيت خارجي در شهري زيسته باشد، براي حفظ خاطره تاريخي حيات او در آن شهر، يك لوح يادبود بر سردر منزل محل اقامت وي نصب ميشود.
در كشور ما، در دوران پهلوي نام برخي از شخصيتهاي سياسي خارجي كه به ايران خدمتي نكرده، بل از سلطنت پهلوي حمايت كرده بودند بر خيابانهايي نهاده ميشد؛ براي نمونه، خيابان چرچيل. اما، به دليل عناد سياسي، نهفقط نام برخي از كساني كه خدمات بزرگي به كشور كرده بودند بر هيچ خياباني نهاده نميشد، بل حتي ذكر نام آنان در كتب تاريخي و روزنامهها هم ممنوع بود؛ مثلا نام دكتر مصدق.
در عصر پهلوي، سفارتخانههاي رضاشاه و فرزند او محمدرضا سخت ميكوشيدند برخي كشورهاي اروپايي را قانع سازند كه نام يك ايراني صاحبنام يا حتي نام پايتخت، تهران، را بر خياباني در يكي از پايتختهاي اين يا آن كشورها بنهند اما تنها موفقيتي كه در اين زمينه به دست آوردند نامگذاري خياباني به نام فردوسي و كوچهاي به نام تهران (هر دو در برزن هشتم شهر پاريس) بود، آن هم با اعمال فشار و معامله پاياپاي!
تحول جديدي كه ما اكنون شاهد هستيم اين است كه شهر برلين داوطلبانه نخستين گام را در قدرداني و به يادداري از يك ايراني دانشمند و كوشنده ضدفاشيست برداشته است؛ بدين معني كه بنابر رسم رايج در كشورهاي اروپايي بر سردر منزل محل سكونت دكتر تقي اراني11) طي دوران اقامتش در پايتخت آلمان 288-1922/07-1301- ) در / Fasanen strasse خيابان قرقاولها - يك لوح يادبود نصب كرده است.22)
خانهاي كه دكتر اراني در آن ميزيست، پس از جنگ جهاني دوم و تعمير يا بازسازي خانههاي صدمهديده، به هتلي تبديل شده است؛ امري كه موجب ميشود بسياري از آلمانيان شهرهاي ديگر آن كشور و خارجياني كه در آن هتل اقامت ميگزينند نيز با نام دكتر اراني چون يك دانشمند و مبارز ضدفاشيست آشنا شوند.
پينوشتها:
1-براي مطالعه زندگي و انديشههاي او، بنگريد به كتاب اين مولف، تقي اراني در آينه تاريخ، تهران، نشر اختران، 1387.
2-شايسته يادآوري است كه چند سال پيش نيز تنديسي از بنـو انه زورگ (Benno Ohnesorg )، دانشجوي آلمانياي كه به هنگام تظاهرات دانشجويان ايراني و آلماني عليه محمدرضاشاه، در دوم ژوئن 1967، توسط پليس كشته شد، در كنار در ورودي اپراي برلين براي يادبود قتل وي نصب شده است.
(برگرفته از اعتماد ملی، ۱۸ آذر ۱۳۸۷)
http://etemademeli.com/1387/9/18/EtemaadMelli/809/Page/7/EtemaadMelli_809_7.pdf |
