بر کنسرت گروه های سه گانه شیدا

 


 

 

شیدا

 


۱۳ سال از آخرین باری که اعضای گروه شیدا دور هم جمع شدند تا آلبومی ضبط و کنسرتی در خارج از ایران برگزار کنند، می گذرد.

بعد از بیش از یک دهه، ۲۶ اردیبهشت ماه شیدا یک بار دیگر روی صحنه حاضر شد، اما به جز دو نفر یعنی محمدرضا لطفی پایه گذار گروه و فرخ مظهری نوازنده تار همه اعضای قدیمی جای خود را به نوازندگان و خوانندگان جدید و جوان داده بودند.

شیدا درسال ۱۳۵۲ تشکیل شد و آثار ماندگاری را در موسیقی اصیل ایرانی خلق کرد اما بعد از یک دهه فعالیت و قبل از اینکه دهه شصت به نیمه برسد، منحل شد. از آن زمان تا حالا تشکیل دوباره اش یکی از دغدغه های محمدرضا لطفی بوده است.

شیدای قدیم متشکل از لطفی و محمدرضا شجریان، عبدالنقی افشارنیا، پشنگ کامکار، مجید درخشانی، اسماعیل صدقی آسا، زیدالله طلوعی، هادی منتظری و درویش رضا منظمی، بیژن کامکار و ارژنگ کامکار به عنوان نوازندگان ثابت و دیگر خوانندگان و نوازندگانی که در گروه ثابت نبودند، بعد از بیش از یك دهه به خواست لطفی تبدیل به سه گروه بازسازی شیدا، بانوان شیدا و همنوازان شیدا شد که ۲۶ و ۲۷ اردیبهشت ماه برای اولین بار در تالار وزارت کشور برنامه اجرا کردند.

بیشتر اعضا که در مجموع به جز لطفی، ۳۳ نوازنده و سه خواننده هستند، از میان هنرجویان موسیقی در مکتب خانه میرزاعبدالله که متعلق به لطفی است، انتخاب شده اند.

لطفی می گوید: "اگرچه در ترکیب فعلی گروه های شیدا، کمتر به نام آشنای هنرمندان گروه اولیه شیدا بر می خوریم اما بر این باورم که این آرایش جدید با توجه به عشقشان به موسیقی قادر خواهند بود همچون گروه شیدای اولیه راه پیشرفت را طی کنند. باید توجه داشت که حد توانایی فنی و سواد ردیفی این افراد بیش از اعضای اولیه گروه شیداست که در سال ۵۲ تشکیل شد."

تالار کشور و امکانات محدود

تالار کشور متعلق به وزارت کشور که هدف از ساخت آن برگزاری همایش و سمینار و نه اجرای زنده موسیقی بوده است، از نظر آکوستیک مناسب نیست، دیوارهای بتونی و سقفی که با برش های فلزی فرش شده است، مانع از پخش و شنیدن صدای ساز و آواز به صورت مطلوب می شود.

اگر چه در کنسرت گروه های شیدا امکانات شنیداری در تالار بهتر شده و موسیقی با کمتر صداهای مزاحم از قبیل صدای تهویه ها و سوت کشیدن میکروفون ها به گوش می رسید، اما هنوز فکری به حال نقاط کوری که صحنه اجرا را از نگاه مخاطب پنهان می کند، نشده است.

 

این نقاط کور در تالار کشور کم نیستند و شنونده تا لحظه ای که روی صندلی خود ننشیند نسبت به آن آگاه نیست و حتی قیمتی که برای بلیت می پردازد، چندان تفاوتی با قمیت بلیت در مکان هایی که مشرف تر به صحنه هستند، ندارد.

دیواره بتونی که جلو بالکن ها تا نیمه بالا آمده است، دیدن صحنه اجرا را مشکل تر می کند و مخاطبان برای دیدن نوازندگان باید نیم خیز شوند، در غیر این صورت باید اجرا را از چهار مانیتور که بر دیوارهای تالار نصب شده است، دنبال کنند.

حسین علیزاده که سال گذشته به همراه گروه هم آوایان در این تالار به روی صحنه رفت، بعد از کنسرت اعلام کرد که دیگر در این تالار کنسرتی اجرا نخواهد کرد و محمدرضا لطفی که سال گذشته به اجرا در تالار کشور انتقاد داشت و ترجیح داده بود به جای این تالار، اولین کنسرت خود را بعد از ۲۵ سال در فضای باز کاخ نیاوران اجرا کند، امسال از روی ناچاری در تالار کشور به روی صحنه رفت. به دلیل اینکه این تالار، تنها مکان اجرای موسیقی با ظرفیت چهار هزار نفر است.

گروه بازسازی شیدا

بازسازی شیدا اولین گروه از گروه های سه گانه بود که در تالار کشور به روی صحنه رفت. بازسازی متشکل از شش نوازنده و یک خواننده که محمدرضا لطفی با سه تار آنها را همراهی می کرد، به اجرای قطعاتی در ابوعطا پرداختند.

این اجرا از پیش درآمد درویش خان به روایت میرزاقلی خان نوروزی آغاز شد و با رنگ حسین خان اسماعیل زاده به پایان رسید. به گفته لطفی گروه بازسازی شیدا در تداوم کارهای خاتمه نیافته شیدای اولیه شکل گرفته است: "باید در هر بازسازی احساس دوران از طریق مجریان به قطعات قدیمی دمیده شود. گروه بازسازی شیدا تلاش دارد با نظارت من راه اجتماعی تر شدن این روش را هموار کند."

ضربی از حبیب سماعی، ساز و آواز حجاز، تصنیف قدیمی به روایت عبدالله خان دوامی با شعر سعدی و تصنیف حجاز از ساخته های قدیمی با شعر حافظ از دیگر قطعاتی بودند که در این بخش اجرا شدند.

 

امیر اثنی عشری، خواننده گروه صدایی زیر و شکل نگرفته داشت که اگر چشمتان را می بستید تصور می کردید نوجوانی در حال آواز خواندن است.

گروه بانوان شیدا

گروه بانوان از ۱۲ نوازنده زن به همراه علیرضا شاه محمدی خواننده گروه تشکیل شده است. گروه بازسازی که برنامه خود را اجرا کرد و از صحنه بیرون رفت، بانوان شیدا با لباس هایی یک دست روی تشکچه هایی که روی صحنه موکت شده، قرار داشت، نشستند و لطفی مشغول درست کردن میکروفون های آنها شد.

در طول اجرای بانوان که در ماهور بود، لطفی صرفاً برای همراهی حضوری کمرنگ داشت و آرام آرشه به کمانچه می کشید.

در این بخش قطعاتی اجرا شد که همگی از ساخته های لطفی بودند. مثل ترتیب اجرای قبل، برنامه با پیش درآمد شروع شد و با رنگ پایان گرفت. ساز و آواز با شعر سعدی، دونوازی تار، چهارمضراب همراه با آواز، فیلی، دلکش، فرود و تصنیف آن دلبر من قطعات دیگری بودند که گروه بانوان شیدا اجرا کرد.

لطفی در بروشور اجرا نوشت: "آثار این کنسرت با موسیقی های دیگر که توسط من ساخته شده، در عرصه فرم تفاوتی نمی کند و در شرایط کنونی آگاهانه انتخاب شده است."

گروه همنوازان شیدا

همه می دانستند که مهمترین بخش کنسرت، بخش آخر آن است که لطفی در کنار همنوازان شیدا حضوری پرثمرتر داشت. همنوازان شیدا از ۱۵ نوازنده و یک خواننده تشکیل شده است.

 


این گروه که حضوری بیشتر از دو گروه قبل روی صحنه داشت، برنامه خود را در دشتی اجرا کرد. برنامه ای که شامل قطعات منتشر نشده لطفی بود که برای اولین بار به گوش می رسید و در میان آنها آهنگساز،برای اولین بار شعری با نام "ایران وطنم" سروده بود.

پیش درآمد دشتی، تکنوازی، چهارمضراب، ساز و آواز با شعر حافظ، قطعه اوج همراه با آواز با شعر مولانا، ساز و آواز با شعر حافظ، تصنیف ایران وطنم، ساز آواز و دوبیتی خوانی با اشعار باباطاهر و تصنیف مژده بده با شعر ه.الف. سایه و رنگ به ترتیب در این بخش با صدای محمد معتمدی اجرا شدند.

در هر سه بخش کنسرت تکنوازی ها بسیار کوتاه و سوال و جواب بین ساز و آواز ناچیز بود و دلیل آن خسته شدن کمتر مخاطبان.

هر سه بخش چارچوب مشخصی داشت که باعث شده بود، اجرا یکنواخت شود. شاید بهترین توصیف برای این کنسرت، تصویری بود که روی دیواره ای پشت سر نوازندگان نقش بسته بود. کویری با تپه های ماهوری بسیار که اگرچه در آغاز چشم را نوازش می دهند اما بعد از مدتی به یکنواختی می رسند.

لطفی در سال ۱۳۸۴ و قبل از اینکه کنسرت های جدیدش را آغاز کند، گفته بود که به اجرای زنده موسیقی در ایران نگاه آرمانی دارد. هدف او اجرایی آموزشی است که در آن جوانان نکات بیشتری را در موسیقی یادبگیرند و در پایان از اعضای گروه سوال های خود را بپرسند.

او گفته بود که مهمترین بخش اجرا برای او بخش پایاتی است که با مخاطبان صحبت می کند و به سوال های آنها جواب می گوید. اما این بار لطفی به همراه نوازندگان خیلی زود صحنه را ترک کرد و سوال های بسیاری را بی جواب گذاشت.

عکس ها از پایگاه اطلاع رسانی شیدا

 

 

از:

http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2008/05/080517_an-mr-lotfi.shtml

 

 

 

www.perslit.com