شهریار

ش= هریار

به قلم زاهدی ( دوست استاد )

اصولاً شرž= 1; حال و خاطرات زندگي شهـريار در خ= 604;ال اشعـارش خوانده مي شو= 583; و هـر نوع تـفسير و تعـ= 576;ـيـري کـه در آن اشعـار بـشو= 83; به افسانه زن= 583;گي او نزديک است و حقـيـقـتا= 11; حيف است که آن خاطرات از پـرده رؤيا و افسانه خارج شود.

گو اينکه اگـر شأن نزو= 604; و عـلت پـيـدايش هـ= 85; يک از اشعـار شهـريار نوشـته شود د= 585; نظر خيلي از مردم ارزش هـ= 585; قـطعـه شايد ده برابر بال= 575; برود، ولي با وجود اين دلالت شعـر ر= 575; نـبايد محـدود کرد.

شهـريار يª= 5; عشق اولي آتـشين دارد که خود آن را عشق مجاز ناميده. در اين کوره است که شهـريار گـداخـته و تصـويه مي شود. غالـب غـزلهـاي سوزناک او، ک= 607; به ذائـقـه عـمـوم خوش آيـنـد است، يادگـار اين دوره است. اين عـشـق مـجاز اسـت کـه در قـصـيـده ( زفاف شاعر ) کـ&= #1607; شب عـروسي معـشوقه هـم هـست، با يک قوس صعـودي اوج گـرفـتـه، ب= 07; عـشق عـرفان= 10; و الهـي تـبديل مي شود. ولي به قـول خودش مـدتي اين عـشق مجاز به حال سکـرات بوده و حسن طبـيـعـت هـ= 05; مـدتهـا به هـمان صورت اولي براي او تجـلي کرده و شهـريار هـم با زبان اولي با او صحـبت کرده است.

بعـد از عـشق اولي، شهـريار با هـمان دل سوخ= 600;ته و دم آتـشين به تمام مظاهـر طبـيعـت عـش= 02; مي ورزيده و مي توان گـفت که در اين مراحل مثـل مولانا، که شمس تـبريزي = 608; صلاح الدين و حسام الدين ر= 575; مظهـر حسن از= 604; قـرار داده، با دوستـان ب= 575; ذوق و هـنرمـنـد خود نـرد عـش= 602; مي بازد. بـيـشتر هـمين دوستا= 06; هـستـند که مخاطب شعـر و انگـيزهًَ ا= 81;ساسات او واقع مي شوند. از دوستان شهـريار مي تـوان مرحوم شهـيار، مرحوم استاد صبا، استاد نـيما، فـيروزکوهـ¡= 0;، تـفـضـلي، سايه و نگـار= 606;ده و چـند نـفر ديگـر را اسم بـرد.

شرح عـشق طولاني و آتـشين شهـريار در غـزلهـاي ما= 07; سفر کرده، توشهً سفـر، پـروانه در آتـش، غـوغا= 10; غـروب و بوي پـيراهـن مشـروح است و زمان سخـتي آ= 606; عـشق در قـصيده پـرتـو پـايـنده بـ= 10;ان شده است و غـزلهـاي يا= 85; قـديم، خـما= 85; شـباب، ناله ناکامي، شاهـد پـنداري، شکـرين پـست= 07; خاموش، تـوبـمان و دگـران و نالـه نوميـ= 83;ي و غـروب نـيـشابور حالات شاعـر را در جـريان مخـتـلف آن عـشق حکـايت مي کـند و غـزلهـا يا اشعـار ديگـري شهـريار در ديوان خود از خاطرات آن عـشق دارد از قـبـيل حالا چـرا، دستم ب= 607; دامانـت و غـيره که مطالعـهً آنهـا به خوا= 606;ندگـان عـزيز نـشاط مي دهـد.

عـشقهـاي عارفانه شهـريار را م= 610; توان در خلال غـزلهـاي ان= 78;ـظار، جمع و تـفريق= 548; وحشي شکـار، يوسف گـمگـش= 78;ه، مسافرهـمدا = 6;، حراج عـشق، ساز صبا، و نا&#= 1610; شـبان و اشگ مريم، دو مرغ بـهـشتي و غـزلهـاي ملال محـبت، نسخه جادو، شاعـر افسان= 07; و خيلي آثـار ديگـر مشاهـده کرد.&nb= sp; براي آن که سينماي عـشق= 10; شهـريار را تـماشا کـنيد، کافي = 575;ست که فـيلمهاي عـشقي او را که از دل پاک او تـراوش کرده در صفحا= 578; ديوان بـيابـيد و جلوي نور دقـيق چـشم و روشـني دل بگـذاريـد هـرچـه ملاح= 00;ضه کرديد هـمان است که شهـريار مي خواسته است. زبان شعـر شهـريار خـيلي ساده است.

محـروميت = 8; ناکامي هاي شهـريار در غـزلهـاي گوهـر فروش، ناکامي ها، جرس کاروان، ناله روح، مثـنوي شعـر= 48; حکـمت، زفاف شاعـر و سرنوشت عـشق به زبان شهـريار بـيان شده اس= 578; و محـتاج به بـيان من نـيست.

خيلي از خاطرات تـلخ = 608; شيروين شهـريار از کودکي تا امروز در هـذيان دل، حيدر بابا، موميايي و افسانهً شب ب= 607; نـظر مي رسد و با مطالعـه آنهـاخاطرا= 8; مزبور مشاهـ= 83;ه مي شود.

شهـريار روشن بـين اس= 578; و از اول زندگي به وسي= 604;ه رویأ هـدايت مي شده است. دو خواب او که در بچـگي و اواي= 604; جـواني ديده= 48; معـروف است و ديگـران هـم نوشته اند.

اولي خواب¡= 0; است که در سيزده سالگي موقعـي که با قـافله از تـبريز به سو= 610; تهـران حرکت کرده بود، در اولين منزل بـين راه - قـريه باسمن= 80; - ديده است؛ و شرح آن اين است که شهـريار در خواب مي بـيـ= 606;د که بر روي قـلل کوهـها طبل بزرگي را مي کوبـند و صداي آن طبل در اطراف و جـوانب مي پـ= 610;چـد و به قدري صداي آن رعـد آساست که خود= 588; نـيز وحشت مي کـند. اين خواب شهـريا= 85; را مي توان به شهـرتي که پـيدا کرده و بعـدها هـم بـيشتر خواهـد شد تعـبـير کرد.&nb= sp;

خواب دوم ر= 75; شهـريار در 19 سالگـي مي بـيـند، و آن زماني است که عـشق اولي شهـريار دوران آخري خود را طي مي کـند و شرح خواب مجملا آ= 606; است که شهـريار مـشاهـده مي کـند در استـخر بهـج= 78; آباد ( قـريه يي واقع در شمال تهـران که سابقاً آباد و با صفا و محـل گـردش اهـالي تهـران بود و در حال حاضر جزو شهـر شده است) با معـشوقعهً خود مشغـول شـنا است و غـفلتاً معـشوقه را م= 610; بـيـند که به زير آب مي رود، و شهـري= 575;ر هـم بدنبال ا= 608; به زير آب رفـته، هـر چـه جسـتجو م= 610; کـند، اثـري از معـشوقه نمي يابد؛ و در قعـر استخ= 585; سنگي به دست شهـريار مي افـتد که چـو= 606; روي آب مي آيد ملاحضه مي کـند که آن سن&#= 1711;، گوهـر درخشاني است که دنـيا را چـون آفتاب ر= 608;شن مي کند و مي شنود که از اطراف مي گويند گوهـر شب چـراغ را يافته است. اين خواب شهـريار هـم بـدين گـونه تعـبـير شد ک= 607; معـشوقـه در مـدت نـزديک= 10; از کف شهـريا= 585; رفت و در منظومهً ( زفاف شاعر ) شرح آن به زبان شهـريا= 85; به شعـر گـفـته شده است و در هـمان بهـجت آباد تحـول عـارفانه اي براي شهـريا= 85; دست مي دهـد که گـوهـر عـشق و عـرفا= 606; معـنوي را در نـتـيجه آن تحـول مي يابد.

شعـر خواندن شهـريار طرز مخصوصي دارد - در موقع خواندن اشعـار قافـيه و ژست و آهـنگ صدا هـمراه موضوعـات تـغـيـير مي کـند و در مـواقـع حسـ= 75;س شعـري بغـض گـلوي او را گـرفـته و چـشـمانـش پ= 00;ر از اشک مي شود و شـنونده را کاملا منـقـلب مـي کـند.

شهـريار دž= 5; موقعـي که شعـر مي گـوي= 583; به قـدري در تـخـيل و انديشه آن حالت فرو مي رود که از موق&#= 1593;ـيت و جا و حال خود بي خـبر مي شود. شرح زير &#= 1606;مونهً يکي از آن حالات است که نگـارنـده مشاهـده کرد= 07; است:

هـنـگـامي که شهـريار ب= 575; هـيچ کـس معـاشرت نمي کرد و در را به روي آشنا و بـيگـانه بـسته و در اطاقـش تـنـها به تخـيلات شاعـرانه خو= 83; سرگـرم بود، روزي سر زده بر او وارد شدم، ديـدم چـشـمهـا را بـسـته و دسـتـهـا را روي سر گـذارده و با حـالـتي آشـفـته مرتـباً به حـضرت عـلي عـليه السلا= 05; مـتوسل مي شود. او را تـکاني دادم = 608; پـرسيدم اين چـه حال است که داري؟ شهـ= 585;يار نفـسي عـميـ= 02; کشيده، با اضهـار قـدر= 83;اني گـفت مرا از غرق شدن و خـفگـي نجات دادي. گـفـتم مگـر ديوانه شده اي؟ انسا= 606; که در توي اطا&#= 1602; خشک و بي آب و غـرق و خفـه نمي شود. شهـر&#= 1610;ار کاغـذي را از جـلوي خود برداشتـه به = 583;ست من داد. ديدم اشعـاري سروده است که جـزو افسانه= 11; شب به نام سـنفوني دري= 75; ملاحضه مي کـ= 606;ـيد.

شهـريار بجـز الهـام شعـر نمي گويد. اغـلب = 75;تـفاق مي افـتد که مـدتـهـا مي گـذرد، و هـر چـه سعـي مي کـند حتي يک بـيت شعـر هـ= 605; نمي تـواند بگـويد. ولي اتـفاق افـتاده که د= 585; يک شب که موهـبت الهـ= 10; به او روي آورده، اثـر زيـبا و مفصل= 610; ساخته است. هـمين شاهـکار تخـ= 78; جـمشيد، کـه يکي از بزرگـترين آثار شهـريا= 85; است و با اينکه در حدو= 583; چـهـارصد بـيت شعـر اس= 578; در دو سه جـلسه ساخـت= 07; و پـرداخـته شده است.

شهـريار داراي تـوکـلي غـيرقـابل وصف است، و اين حالت را من در او از بدو آشـنايي ديـده ام. در آن موقع که بعـلت بحـرانهـاي عـشق از درس و مـدرسه (کـلا= 587; آخر طب) هـم صرف نظر کرده و خرج تحـصيل= 610; او بعـلت نارضايتي، ا= 86; طرف پـدرش قـ= 591;ع شده بود، گـا= 607; مي شد که شهـريار خـيلي سخت در مضيقه قرار م= 610; گـرفت. به من مي گـفت که امروز بايد خرج ما برسد و راهي را قـبل= 575; تعـيـيـن مي کرد. در آن راه که مي رفـتـي= 605;، به انـتهـاي آن نرسيده وج= 607; خرج چـند روز شاعـر با مراجـعـهً ي= 05; يا دو ارباب رجوع مي رسيد.&n= bsp; با آنکه سالهـا است ا= 586; آن ايام مي گـذرد، هـنو= 86; من در حيرت آن پـيش آمدها هـستم. قابل توجه آن بود که ارباب رجو= 593; براي کارهاي مخـتـلف به شهـريار مـراجـعـه م= 10; کردند که گـاهـي به هـنر و حـرفـهً او هـيچ ارتـباطي نـ= 83;اشت - شخـصي مراجـعـه مي کرد و براي سنگ قـبر پـدرش شعـري مي خواست يا ديگـري مراجـعـه مي کرد و براي امـر طـبي و عـيادت مـري= 90; از شهـريار استـمداد مي جـست، از اينـهـا مهـمـتر مراجـعـهً اشخـاص براي گـرفـتن دعـ= 75; بود.

خـدا شـناسي و معـرفـت شهـريار به خـدا و ديـن در غـزلهـاي جـلوه جانانه، مناجات، درس محـبت، ابـديـت، با= 04; هـمت و عـشق، درکـوي حـير= 78;، قـصيده تـوحـيد ،را= 86; و نـياز و شب و عـلي مـندرج است.

عـلاقـه ب = 7; آب و خـاک وطن را شهـريار د= 585; غـزل عيد خون و قصايد مهـمان شهـر= 10;ور، آذربايـجانš= 8; شـيون شهـريور و بالاخره مثـنوي تخـت جـمشـيد به زبان شعـر بـيان کرده است. الـبـت= 07; با مطالعه اي= 606; آثـار به مـي= 586;ان وطن پـرستي و ايمان عـميـقـي که شهـريار به آ= 576; و خاک ايران و آرزوي تـرقـ= 10; و تـعـالي آن &#= 1583;ارد پـي بـرده مي شود.

تـلخ ترين خاطره اي که از شهـريار دارم، مرگ مادرش است که در روز 31 تـيرماه 1331 اتـفاق افـتاد - هـمان روز در اداره به اين جانب مراجعـ= 07; کرد و با تاثـر فوق ال= 593;ـاده خـبر شوم را اطلاع داد - به اتـفاق به بـ= 610;مارستان هـزار تخـتخوابي مراجـعـه کرده و نعـش مادرش را تحـويل گـرفـته به ق= 600;م برده و به خاک سپـرديم. حـالـتي که ا= 586; آن مـرگ به شهـريار دست داده در منظومه اي وا= 610; مادرم نشان داده مي شود. تا آنجا که مي گويد:

مي آمديم و کـله من گيج و منگ بود

انگـار جـيوه در دل من آب مي کـنند

پـيـچـيده صحـنه هاي زمين و زمان به هـم

خاموش و خوفـناک هـم= 07; مي گـريختـن= 83;

مي گـشت آسمان که بـکوبد به مغـز من

دنيا به پـيش چـشم گـنهـکار من سياه

يک ناله ضعـيف هـم از پـي دوان دوا= 606;

مي آمد و به گـوش من آهـسته مي خليـد:

تـنـهـا شـدي پـسـر!

شيرين تري = 6; خاطره براي شهـريار اين روزها دست مي دهـد و آن وقـتي است که با دخـتر سه ساله اش شهـرزاد مشغـول و سرگـرم ا ست.

شهـريار دž= 5; مقابل بچـه کوچک مخـصوصاً که زيـبا و خوش بـيان باشد، بي اندازه حساس است؛ خو= 588;بختانه شهـرزادش اي= 06; روزها همان حالت را دارد که براي شهـريا 51 ساله نعـمت غـير مترقبه اي اس= 578;، موقعي که شهـرزاد با لهـجـه آذرب= 75;يجاني شعـر و تصـني= 601; فارسي مي خواند، شهـر= 10;ار نمي تواند کـثـرت خوشحالي و شادي خود را مخفي بدارد.

شهـريار نامش سيد محـمـد حسين بهـجـت تـبـ= 85;يـزي است. در اويل شاعـري (بهـجـت) تخـلص مي کرد و بعـداً دوباره با فا= 604; حافظ تخـلص خواست که دو بـيت زير شاهـد از ديوان حافظ آمد و خواجه تخـلص او را ( شهـريار ) تعـيـيـن کر= 83;:

که چرخ سکه دولت به نام شهـرياران ز= 83;

روم به شهـ= 85; خود و شهـريار خود باشم

و شاعـر ما بهـجت را به شهـريار تـبـديل کرد = 608; به هـمان نام هـم معـروف ش= 583; - تاريخ تـولـدش 1285 خور= ;شيدي و نام پـدرش حاجي ميرآقا خشگـنابي اس= 78; که از سادات خشگـناب (قـريه نزديک قره چـمن) و از وکـلاي مبرز دادگـستـري تـبـريز و مردي فاضل و خوش محاوره و از خوش نويسا= 606; دوره خود و با ايمان و کريم الطبع بوده است و در سال 1313 مرحوم و در قـم مـدفون شد. <= /o:p>

شهـريار تحـصـيلات خود را در مدرسه متحده = 608; فيوضات و متوسطه تـبـريز و دارالفـنون تهـران خوان= 83;ه و تا کـلاس آخر مـدرسهً طب تحـصيل کر= 583;ه است و در چـن= 83; مريض خانه هـ= 605; مدارج اکسترني و انترني را گـذرانده اس= 78; ولي د رسال آخر به عـلل عـشقي و ناراحـتي خيال و پـيش آمدهاي ديگر از ادامه تحـصيل محرو= 05; شده است و با وجود مجاهـدتهـا¡= 0;ي که بعـداً توسط دوستان= 88; به منظور تعـقـيب و تکـميل اين ي= 705; سال تحصيل شد= 548; معـهـذا شهـريار رغـبتي نشان نداد و ناچار شد که وارد خـدمت دولتي بـشود؛ چـنـ= 83; سالي در ادار= 607; ثـبت اسناد نيشابور و مشهـد خـدمت کرد و در سال 1315 به بانک کـشاورزي تهـران داخل = 588;د و تا کـنون هـم در آن دستگـاه خدم= 78; مي کند.

شهـرت شهـريار تـقـريـباً بي سابقه است= 548; تمام کشورها= 10; فارسي زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه يک قـطعـه او رفته باشد، هـنر او را مي سـتايـند. منظومه (حـيـدر بابا) نـه تـنـهـا تا کوره ده هاي آذربايجان، بلکه به ترکـيه و قـفـقاز هـم رفـته و در ترکـيه و جـم= 607;ـوري آذربايجان چـنـدين بار چاپ شده است، &#= 1576;دون استـثـنا ممکن نيست تر= 705; زباني منظوم= 07; حـيـدربابا را بشنود و منـقـلب نـشود.

شهـريار دž= 5; تـبـريز با يکي از بـستگـانش ازدواج کرده= 48; که ثـمره اين وصلت دخـتري سه ساله به نام شهـرزاد = 608; دخـتري پـنج ماهـه بـه نا= 605; مريم است.

شهـريار غـير از اين شرح حال ظاهـري که نوشته شد؛ شر= 581; حال مرموز و اسرار آميزي هـم دارد که ن&#= 1608;يسنده بـيوگـرافي را در امر مشکـلي قـرا= 85; مي دهـد. نگـارنـده د= 85; اين مورد ناچار بطور خلاصه و سربـسته نکـاتي از آن احوال را شرح دهـم تا اگـر صلاح و مقـدو= 585; شد بعـدها مفـصل بـيان شود:=

شهـريار دž= 5; سالهـاي 1307 تا 1309 در مجالس احضار ارواح که توسط مرحو= 605; دکـتر ثـقـف= 10; تـشکـيل مي ش= 583; شرکت مي کـرد. شرح آن مجالس سابـقـاً در جرايد و مجلا= 578; چاپ شده است؛ شهـريار در آ= 606; مجالس کـشفـيات زيادي کرده است و آن کـشـفـيات ا= 08; را به سير و سلوکاتي مي کـشاند. در سال 1310 به خراسان مي رو= 583; و تا سال 1314 در آ= 606; صفحات بوده و دنـباله اين افـکار را داشتـه است و در سال 1314 که به = 578;هـران مراجـعـت مي کـند، تا سال 13= 19 اين افـکار و اعمال را به شدت بـيـشـتـري تعـقـيت مـي = 705;ـند؛ تا اينکه در سال 1319 داخل جرگـه فـقـر = 608; درويشي مي شو= 583; و سير و سلوک اين مرحـله ر= 575; به سرعـت طي مي کـند و در اين طريق به قـدري پـيش م= 610; رود که بـر حـسب دسـتور پـير مرشد قـرار مي شود که خـرقـه بگـيرد و جانشين پـير بـشود. تکـلي= 601; اين عـمل شهـريار را مـدتي در فـکـر و انديشه عـميـق قـرا= 85; مي دهـد و چـن&#= 1600;دين ماه در حال تـرديد و حـيرت سير مي کـند تا اينک= 607; مـتوجه مي شو= 583; که پـيـر شدن و احـتمالاً زير و بال جـمع کـثـير= 10; را به گـردن گـرفـتن برا= 10; شهـريار که مـنظورش معـرفـت اله= 00;ي است و کـشف حقايق است عـملي دشوار = 608; خارج از درخواست و دلخواه اوست.&nb= sp; اينجاست که شهـريار با توسل به ذات احـديت و راز و نيازهاي شب= 575;نه و به کشفياتي عـلوي و معـنوي مي رس= 583; و به طوري که خودش مي گـوي= 583; پـيش آمدي الهـي او را با روح يکي از اولياء مرتـبط مي کـند و آن مقام مقـدس کليهً مشکلاتي را ک= 607; شهـريار در ر= 575;ه حقـيقـت و عـرفان داشت= 07; حل مي کند و موارد مبهـم = 608; مجـهـول برا= 10; او کشف مي شود.

باري شهـريار پس ا= 586; درک اين فـيض عـظيم بکـلي = 578;ـغـيـير حالت مي دهـد. ديگـر از آن موقع به بعـد پـي بـردن به افـکار و حالات شهـريار برا= 10; خويشان و دوستان و آشـنايانش حـتي من مـشک= 600;ل شده بود؛ حرفهـايي مي زد که درک آنهـا به طور عـادي مـقـدور نـبود - اعـمال و رفـتار شهـر= 10;ار هـم به مـوازات گـفـتارش غـير قـابل د= 585;ک و عـجـيب شده بود.

شهـريار دž= 5; سالهاي اخير اقامت در تهـران خـيل= 10; مـيل داشت که به شـيراز بـرود و در جـوار آرامگـاه استاد حافظ باشد و اين خواست خود را در اشعـار (اي شيراز و در بارگـاه سعـدي) منعـک= 587; کرده است ولي بعـدهـا از اين فکر منصر= 601; شد و چون در از اقامت در تهـران هـم خسته شده بود= 548; مردد بود کجا برود؛ تا اينکه يک روز به من گـفت که: " مـمکن است سفري از خالق به خلق داشته باشم " و اين ه&#= 1600;م از حرفهـايي بود که از او شـنـيـدم و عـقـلم قـد نـمي داد - تا اين که يک روز بي خـبر از هـ&#= 1605;ه کـس، حـتي از خانواده اش ا= 586; تهـران حرکت کرد وخبر او را از تـبريز گـرفـتم.

بالاخره سيد محـمد حسين شهـريا= 85; در 27 شهـريـور = 1367 خورشيـدي در بـيـمارستا = 6; مهـر تهـران بدرود حيات گـفت و بـنا به وصيـتـش د= 585; زادگـاه خود در مقـبرةالشع = 0;را سرخاب تـبـريـز با شرکت قاطبه مـلت و احـترام کم نظير به خاک سپـرده شد. چه نيک فرمود: = ;

براي ما شع= 00;را نـيـست مـردني در کـار = ; کـه شعـرا را ابـديـت نوشـته اند شعـار

از:

http://payezsorkh.blogfa.com/