ميرزاده عشقی و موسيق= 740;

= 5;يرزاده عشقی و موسيق&= #1740;

محمود خوشنام

3D"مي&#=

تير ماه امسال مصادف است با هشتاد&= #1605;ين سالگرد قتل "ميرزاده عش= 602;ی" شاعر و نويسنده برجسته انقلابی ايران.

در باره عشقی تا کنون بسيار گفته و نوشته اند ولی کم تر به سراغ منظومه هائی رفته اند که او آن ها را برای اجرای روی صحنه انديشيده بود است. در ميان اين منظومه ها "رستاخيزشه= 85;ياران ايران" از آن جهت اهميت ويژه پيدا می کند که به صورت "موزيکال" تنظيم شده و عشقی خود برآن نام "اپرا" نهاد= 07; است.

عشق= ;ی نيز چون "عارف قزوين= 740;" در اوائل جنگ اول جهانی، و در جريان مهاجرت آزاديخواها= 606; ايران به است&= #1575;نبول، دو سه سالی را در اين شهر گذرانيد و با شيوه آفريدن و اجرای کاره&= #1575;ی صحنه ای و موزيکال آشنا شد.

او در دارالفنون "بابعالی" فلسفه و علوم اجتماعی می خواند، ولی اوقات فراغت را با شعر و موسيقی و اپرت هائی که در استانبول به روی صحنه م= ی آمد می گذرانيد.

عشق= ;ی متن اپرای "رستاخيز شهرياران ايران" را در سال 1294 خورشيد= 40; زير تاثير همين تجربه های ديداری خود، در استانبول نوشت، با اين اميد که روزی آن را در ايران به روی صحنه ببرد.

موض= ;وع اپرا نيز در راه سفر به استانبول، ميانه راه بغداد به موصل و ديدار غمگنانه از ويرانه های "مدائن" به ذهن او آمد بود.

درا= ;جرای اپرا، عشقی خود به عنوان "راوی" با لباس سفر ظاهر می شود و در ميانه خواب و رويا يکايک بزرگان ايرا&#= 1606; کهن را به روی صحنه می آورد تا نقش خود را بخوانند.

در آغاز "خسرو دخت" سر از ويرانه ها در می آورد و پس از او به ترتيب نوبت به داريوش، کوروش، خسرو و شيرين می رسد، آن ها همه با حيرت و افسوس، شگفت زده می شوند که ايران با آن همه شکوه و عظمت ديروز چگونه به فلاکت امروز رسيده است؟ با ظهور زرتشت، در صحنه و رهنمو&= #1583; هائی که می دهد، اپرا به پايان می رسد.=

جال= ;ب است که عشقی از زبان زرتشت حرف هائی را می زند که حرف ها= ی روشنفکران امروز نيز هست:

" ای گروه پاک مشرق، هند و ايران، ترک و چين،"
" برسر مشرق زمين شد، جنگ در مغرب زمين،"
"در اروپا، آسيا را لقمه ای پنداشتند،"
" هر يک اندر خوردنش، چنگال ها برداشتند،"
" بی خبر، کاخر کوه در حلقوم کاه"
" گر که اين لقمه فرو بردند، روی من سياه !"

نکت= ;ه جالب ديگر اين است که ميرزاده عشق&#= 1740; خود نوع موسيقی بسيا&#= 1585;ی از بند های منظومه را مشخص کرده و نشان داده که با موسيقی ايران و ترک آشنائی داشته است. او خود اپرا را با آهنگ مثنو&= #1740; آغاز می کند. <= /o:p>

خسر= ;و دخت که به صحنه می آيد، به "آهنگ سه گاه قفقاز " م&= #1740; خواند. راوی (عشقی) وقتی به رويا فرو می رود، متن را در پيوند با تکه ای از موسيقی اپرت " ليلی و مجنون" ترکی ادا می کند. آواز انوشيروان در " بيات اصفهان" است. نوبت به زرتشت که می رسد، موسيقی حالت "سرود" به خود می گيرد.

در متن عنوان شده که اين سرود را "ميرزا حسين خان"، ديپلم= 607; موزيک ساخته است که به نظر می رسد "حسين خان هنگ آفري&= #1606;" باشد که از نخستين فارغ التحصيلان رشته موسيقی دارالفنون بود.

نوش= ;ته اند که "رستاخيز شهرياران ايران" چند ب&#= 1575;ر در تهران به روی صحنه رفته و با وجود ضعف های قابل فهم صحنه ای، مورد استقبال مردم قرار گرفته است. در يکی از اجرا ها " ملوک ضرابی کاشان&#= 1740;" خواننده معر&#= 1608;ف نيز در نقش "شيرين" ظاه= 85; شده است.

مير= ;زاده عشقی بر پيشانی منظومه موزيکال خود نوشته است:
" اين اپرای رستاخيز، نشانه دانه های اشکی است که بر روی کاغذ به عزای مخروبه های نياکان بدبخت ريخته ام!"

از:

http://www.bbc.co.uk/pe= rsian/arts/story/2004/07/040707_ag-mk-eshghi.shtml

<= /p>