‏'کرباس پوش برهنه پا': گفتگو با حسن شرق ‏

'کرباس پوش برهنه پا': گفتگو با حسن شرق

آصف معروف


آقای شرق با خاطرات گذشته اش مشغول است و گاهی آنها را به صورت = 5;تن و کتاب در می آورد

محمد حسن شرق یکی از سیاستمدارا= 606; سابقه دار اف&= #1594;ان است که در نخستین کودتا برای تغییر نظام شاهی به جمهو&= #1585;ی در کنار محمد داود نقش کلیدی داشت. =

به تعریف خودش، او "کرباس" پوش برهنه پایی بود که در "انار دره&q= uot;، یکی ازولسوالیه= 575;ی فراه در غرب افغانستان، هشتاد و سه سال پیش (۱۳۰۴) دیده به دن&#= 1740;ا گشود.

در کتاب "تاسیس و تخریب جمهوریت افغانستان "- &= #1705;ه برگهایی از خ&= #1575;طرات زندگی اوست- او از فقر جانکاه و شرایط نامسا&#= 1593;د زندگی برای روستایان حکایت دارد و از این که چگونه "تاری= 705; اندیشان" حت= 740; در همان زمان روستاها را از نعمت سواد = و دانش محروم نگه می داشتند.

&#= 1575;و از تکفیر معلم نقاشی مکتبی (مدرسه) که در آن درس می خواند، سخن می زند و از بیماریهایی &#= 1605;ی گوید که ناگهان می آمد و صدها کودک را می ربود.

3Dبشنويد گفتگوی آصف معروف با حسن شرق

چگو= ;نه او به پایتخت، کابل، می آید و تحصیلاتش ر&= #1575; تا سطح دانشگاه در رشته طب (پزشکی) پیش می برد؟

با عضویت در "اتحادیه دانشجویان" به چهره پرخا&= #1588;گر و مبارزی در ب= رابر "بی عدالتیها" مبدل می شود و پس از دیدار و آشنایی با محمد داوود، یکی از اعضای خانواده شاهی- که در صدد تغییر نظام بود- راهش به سوی سیاست و قدرت باز می شود.

با پیروزی کودتای محمد داوود خان در = ۲۶ سرطان (تیر) ۱۳۵۲ آقای شرق- که خود از رهبران کودتا بود- در مقام عالی کش&= #1608;ر در کنار رهبر کودتا قرار می گیرد.

پس از آن به کارهای دیپلماتیک مامور می شود و آخرین بار در سال ۱۳۶۷، در زمان دکتر نجیب الله، برای مدتی در مقام نخست وزیری قرار می گیرد؛ اما به زودی برکنار می شود. حالا او در آمریکا در مهاجرت زندگی دارد.

در ماه جون (ژوئن= )- که در آمریکا بودم- در لس آنجلس با آقا&= #1740; شرق دیداری داشتم و به بهانه سی و پنجمین سالروز تشکی&#= 1604; نخستین جمهوری در افغانستان با او صحبت می کردم.

برا= ;ی مصاحبه قرار بعدی گذاشتیم. او در ضمن دیدار و نوشیدن چای، پاره ای از خاطراتش را با دوست و همکار سیاسی &= #1575;ش، محمد داوود، برای من حکایت می کرد.=

دی= 583;ار در وادی قو در"اورنج کونتی"

قرا= ;ر دیدار را در لندن با آقای شرق گذاشته بودم. بعد از ظهر بود. به همراهی یکی از دوستان خانوادگی راهی "اورنج کونتی" شدیم. این شهر از توابع لس آنجلس در کالفرنیا است. بیشتر خانه های آن ر= وی تپه ها واقع شده و دارای مناظر زیبای طبعیت و آب و هوای گوارا در چهار فصل سال است. حس شرق در منزل پسرش که آنجاست زندگ&#= 1740; می کند.

نخس= ;تین کلماتی که در صحبت ما رد و بدل می شود شک= ایت و حکایت از غر= بت و حس تنهایی بود که او را به شدت رنج می دهد.

او می گوید :"در این محله همسایه ها فقط در دیدار از دور به سوی= هم دست تکان می دهند. دوست و آشنایی نیست که با او صحبت و درد دل کرد."=

آقا= ;ی شرق با خاطرات گذشته اش مشغول است و گاهی آنها را به صورت متن و کتاب در می آورد تا کنون دوبار کتاب نوشته است: "کرباس پوشا= 606; برهنه پا" و ن&= #1587;خه اصلاح شده آن به نام "تاسیس و تخر&#= 1740;ب جمهوریت در افغانستان".

این= ;که چگونه او توانست اعتماد یک عضو خانواده سلطنتی را جلب کند و با او دوست و همکار شود، داستان طولانی دارد&#= 1563; اما مهمترین نکته آن یک تصادف است.

می گوید پدرش به او گفته بود بزرگترین موفقیت در زندگی یک انسان پاسدا&#= 1585;ی امانت دیگران است. می گوید با داوود خان عهد کرد که در حفظ رازهای او به مثابه یک امانت دار خوب برخورد کند.

مر= 711; سیاستمدار

مرگ

مرحوم داوود خان گفت: "مرگ برای یک سیاستمدار همین گونه خوب است. من ا= 86; خداوند همین را می خواهم که اگر اتفاق می افتد همه خانواده با هم کشته شوند."
<= /b>

=

حسن شرق

گرم صحبت هستیم. چای سیاه در پیاله ام تمام می شود و تعارف برای پ&= #1740;اله دوم را رد نمی کنم.

آقا= ;ی شرق به خاطراتش بر می گردد: "از مرحوم داوود من سه نکته را= همیشه به یاد دارم: اول این که در زمان ریاست ج&= #1605;هوری او روزی در اجلاس کابینه دکتر &= #1606;وین، وزیر اطلاعات و فرهنگ بیرون رفت و بعد برگ= شت. رئیس جمهور گفت چه خبر است؟ او گفت در بنگلادیش کودتا شده و کودتاچیان همه اعضای خانواده رئی&#= 1587; جمهور مجیب الرحمن را تیر باران کرده اند.

هر یک از وزرا تبصره ای کردند. مرحوم داوود خان گفت: "مرگ برای یک سیاستمدار همین گونه خوب است. من از خداوند همین را می خواهم که اگر اتفاق می افتد همه خانواده با هم کشته شوند."

"به یاد داریم که در کودتای هفت ثور در همان دفتر، در ارگ، او و ا= ;عضای خانواده اش به دست جنایتکاری تیرباران شد.&= quot;

"دو= م زمانی که من برای ماموریت سفارت به جاپان (ژاپن) می رفتم به من گفت: خوب است خودت در خارج باشی. حد اقل از جمع رفقای ما یک تن هم اگر زنده باش&= #1583; و روزی به مردم افغانستان بگوید که داود آنها را چه قدر دوست داشت کافی است."

"سو= م زمانی که در جاپان بودم یک هفته پیش از کودتای هفت ثور به من تلفن کرد و گفت به نظرم تو هم بسیار زود به افغان&= #1587;تان خواهی آمد. یک هفته پس از آن کودتا شد و رژیم خلق مرا به کابل فراخواند."

آقا= ;ی شرق خاطراتش را همراه با داستانهایی از سایر حاکمان و شاه&= #1575;ن حکایت می کرد.=

او گفت: "در تاریخ افغانستان شخصیتهای ملی و پاک نفس زیاد بودند؛ اما بدون شک داوود خان در این زمنیه مر&= #1583; بسیار برازنده و پاک نفسی بود که من نظیر آنرا در پاکی نفس و ملی بودن کم دیده = ام."

"دا= وود خان بسیار آدم متواضع بود و نمی خواست پول بیت المال را = به مقاصد شخصی خود مصرف کند. باری در فرانسه در یکی از سفرهای رسمی عینک های او ش= کست؛ خرید عینک جدید بسیار گران بود. او از خرید آن امتناع کرد و گفت آن را در ا= ;فغانستان خواهد خرید." <= o:p>

'رو&#= 1586;گار پرماجرا'

داوود خان

من می توانم بگویم که داوود خان مانند هر انس= ;ان دیگری از سهو و خطا و خودخواهی مبرا نبود؛ اما شخصاً نظر من این است که من در زندگی خود به عفت و پا کدامنی و تقوی او و عش = 2; بی پایان او در اعتلای افغانستان و حفظ غرور ملی و حاکمیت کسی را ندیده ام = 8; برای ثبات این ادعا می توانم بگویم که او جام شهادت را نوش= ;ید؛ اما حاضر نشد به بندگی سر نهد
<= /b>

=

حسن شرق

در مصاحبه از او پرسیدم: چگونه داوود خان بر شما اعتماد کرد و = شما با او همکار شدید؟

شرق= ;: آشنایی ما در سالهای تحصیل در دانشگاه کاب&#= 1604; صورت گرفت و در روزگار پر ماجرای سالهای هزار و سیصد سی و پنجاه خورشیدی به عنوان یک فرد هم عقیده همو&= #1575;ره در کنار او بودم و شاید این موجب شد که مورد اعتماد او واقع شوم ضمناً او علا&= #1602;ه مند ایجاد رابطه با افراد ملی غی&= #1585; از اعضای خانواده سلطنتی بود.

چر= 575; تصور می شد فقط افراد چپگرا به دور او (داوودخان) جمع شده اند؟<= /span>

بعد از جنگ جهانی دوم و در جریان سالهای جنگ س&= #1585;د معمولاً در ک&= #1588;ورهای جهان هر تحولی که صورت می گرفت و مردم برضد سیاست های استعماری قیام می کردن&= #1583;، آنها به نحوی با سازمانهای جاسوسی و کشو&= #1585;های غرب و شرق پیوند داده می شدند.

چنا= ;نکه در چکوسلواکی، ایران و مصر این امر مصدا&= #1602; یافت. چون منا= سبات سلطنت با غربی ها نزدیک بود حتی از همان اول صبح کودتا در حالی که بسیاری از همکاران ما را آنها حتی نمی شناختند آنها را متهم به کمونیست بودن کردند، ولی زمان باید نشان داده باشد که اینها به جز افواهات چیزی نبود.

چر= 575; رابطه میان او و اسلامگراها همواره غیر ص&= #1605;یمانه بود؟

آقا= ;ی شرق در پاسخ گفت: "داوود خان یک مسلمان راسخ و با خدا و با = 5;یمان بود. با علمای غیروابسته هیچگاه مخال&#= 1601;تی نداشت؛ اما او مخالف آن بود که علما و روحانیون وابسته به پاکستان و عربستان سعو&#= 1583;ی به فعالیتهای سیاسی و تخریب کاری دست بزنند."

ده سال پیش کسی شاید این را باور نمی کرد؛ اما حال&= #1575; که برخی اعما&= #1604; این گونه روحانیون را مشاهده کرده اند شاید به داود خان حق بدهند که چرا او با آنها آن گونه رفتار داشت.

شم= 575; در یک مورد از این بابت بیمناک بودید که مبا&= #1583;ا جمهوریت هم در دست اعضای خانواده سلطنتی قرار بگیرد؛ آیا چنین شد؟

نظر من مبتنی بر اطلاعات تاریخی بود. در خانواده پاینده محمد &= #1582;ان همواره جدل بر سر قدرت بود. وقتی (هریک از اعضای خانواده پاینده محمد خان) به قدرت می رسیدند طرف مقابل را عفو می کردند و کسانی را که در کنار آنها بودند محکوم &= #1608;منکوب می کرند."

گرچ= ;ه داوود خان از این خصوصیت مبرا بود، ولی عواطف شخصی (در مورد روابط او) ممکن بود اثر بگذارد. داود خان در پی کسب قدرت نبود، بلکه می خواست قدرت به افغانستان منتقل شود؛ اما در پایان آنها (؟) توانستند سوءتفاهم را میان او و رفقایش بوجود آورند. =

چر= 575; جمهوری زود سقوط کرد؟

متا= ;سفانه علل بزرگ بی اتفاق بین خود جمهوری خ&= #1608;اهان بود. نظر جمهو= ری خواهان این بود که عناصر وابسته به خا&= #1585;ج باید کنار زده شوند. راستی ها و چپی هایی بودند که وابستگی هایشان به پاکستان و شو&= #1585;وی آشکار بود. هر دو (راستگراها و = چپگراها) فعالیتهایی در نظام شاهی داشتند که در جمهوریت فعالیت شان قطع شد. هر دوی= ; آنها به شکلی در سقوط نظام نقش داشتند.

کم= 740; در باره خود شخصیت او اگر بگویید؟

من می توانم بگویم که داوود خان مانند هر انسان دیگری از سهو و خطا و خودخواهی مبرا نبود؛ اما شخصاً نظر من این است که من در زندگی خود به عفت و پا کدامنی و تقوی او و عشق بی پایان او در اعتلای افغانستان و حفظ غرور ملی و حاکمیت کسی را ندیده ام و برای ثبات ای&= #1606; ادعا می توانم بگویم که او جام شهادت را نوش&= #1740;د؛ اما حاضر نشد به بندگی سر نهد."

از بی بی سی بر گرفته شده است