مصاحبه با محمد گمین اف پایه گذار گروه موسیقی سما ‏

= 5;صاحبه با محمد گمین اف پایه گذار گروه موسیقی سما

علی عطا&= #1585;
روزنامه نگار در آلمان

3D"گرو&#=

گروه موسیقی پنج نفره "سما" پ= 587; از اجرای یک سری کنسرت در = آمریکا برای شرکت در یک جشنواره موسیقی به آل&= #1605;ان سفر کرد و مورد استقبال دوستداران م&#= 1608;سیقی عرفانی و رسانه های آلمانی قرار گرفت.

گرو= ;ه "سما" که عرض= 607; کننده موسیقی پامیر است و د= ر این روزها دو&= #1587;اله می‌شود، از جوان ترین گروه های تاجیکی بشمار می رود که به فستیوالهای &#= 1605;وسیقی کشورهای غربی راه یافته است.

اعض= ;ای گروه سما، سرودها و آهنگ های سنتی منطقه خویش را به زب= انهای گوناگون اجرا می کنند (در پامیر به جز زبان تاجیکی هنوز بیش از هفت زبان از زبان&= #1607;ای شرقی ایرانی وجود دارند که گاهی تنها در یک روستا تکلم می شوند)= .

&#= 1605;نطقه مرتفع و کوهستانی پامیر به دلیل سردی آب و هوا وصعب العبور بودن، همواره بدوراز مراک&#= 1586; سیاسی- مذهبی آسیای میانه و شوروی سابق&= #1548; مهد پرورش موسیقی های عرفانی بوده است.

گفت= ;ه می شود که ناصر خسرو نیز مدتی از عمر خویش را در این ناحیه = گذرانده است. این موسیقی با مذهب شیعه اس&= #1605;اعیلیه، که در پامیر رواج گسترده دارد، مرتبط به نظر می رسد= .

در کنار دف و ستار پامیری که دارای ویژگی های فن&= #1740; در ساختن و نو= اختن هستند، تنبور و رباب پامیری منحصر به فرد بوده و تنها در این منطقه یافت و نواخت&= #1607; می شوند، چنانکه نوای موسیقی پامیر به راحتی قابل ت&= #1588;خیص است.

موس= ;یقی پامیر نه تنها در دست استادان آن بلکه در سینه و انگشتان هر زن و مرد و کودک پامیری جا دارد و اکثرا با رقص همراه است.

اعض= ;ای گروه سما عبارتند از: شوق ممد پولادف: ستار&= #1548; رباب و آواز، = فیض ممد نظریف: رباب، تنبور و آواز، دلیر پالایف: دف، طبلک و آواز و قربان سن علی&= #1588;ایف: دف، طبلک و آواز.

محم= ;د گمین اف پایه گذار و سرپرست این گروه در گفتگ&= #1608;یی در کلن به سوا= لات ما پاسخ گفت. در این نوشته سعی شده گویش فارسی تاجیکی تا حد ممکن حفظ شود و معادل واژه ها در کمانک (پرانتز) توضیح داده ش&= #1608;د.

گر= 608;ه سما از چه زمان و چگونه ایجاد شد؟

ما اعضای گروه سما همه از یک قشلاق (روستا) هستیم و از زمان خردسال&#= 1740; با هم کار می کنیم. چون سالهای نودم در تاجیکستان وضعیت ناگوار پیش آمد و جنگ داخلی شد، وضعیت دست نداد که ما کار را پیش بریم. عاقبت تصادفا درسال ۲۰۰۶ در= دوشنبه، در آثارخانه (موزه) استاد "گورمینج زاغه بیک" جمع شدیم. آنها مرا به یک نمایش دعوت کردند و من این بچه ها را فریاد (دعو= ت) کردم.

فکرها مختلف بودند. آخر به خلاصه آمدیم که نام گروه را "سما" نامیم&#= 1548; چون سما معنی آسمان دارد و البته وقت نو= ;اختن موسیقی و شنیدن موسیقی، فکر= آدم، خیال آدم به آسمان پرواز می کند
<= /b>

ما در آنجا برنامه ای به نام "بشنو از نی" گذاشتیم. یعنی برمثنو&#= 1740; "بشنو از نی" جلال الدین رومی آهنگ بس&= #1578;یم. بعد به مناسبت جشنواره مولانا جلال الدین بلخی یک سی دی به همین نام بر آوردیم. از همان ماه اوت = ۲۰۰۶ که ما این ن= مایش را در آثارخانه استاد زاغه بیک اف تشکیل کردیم، خلاصه بر آوردیم (به نتیجه رسیدی&#= 1605;) و گفتیم که این گروه را تشکیل می کنیم.

بعد در موضوع نام گذاری آمدیم. فکرها مختلف بودند. آخر به خلاصه آمدیم که نام گروه را "سما" نامیم، چون سما معنی آسمان دارد و البته وقت نو&= #1575;ختن موسیقی و شنیدن موسیقی، فکر آدم، خیال آدم به آسمان پرواز می کند.=

در بدخشان رسم و روایت ها هست که ایامی که انسان از این دنیا رحلت می کند، روح انسان در پرواز می شود. در فلسفه ناصر خسرو می گویند روح از عالم علوی می آید به عالم سفلی و باز عاقبت پرواز می کند به بالا... و چون خود کلمه سما = هم شیرین و دلنشین است، این هم باعث انتخاب شد. یعنی کلمه سما از چند طرف این کلمه = برای ما معقول شد (به دل نشست). =

مو= 587;یقی پامیری چه خصوصیاتی دارد؟

من فکر می کنم موسیقی پامیر، موسیقی اجدادی هست. در پامیر در ه= مه ژانرها، در همه موضوع ها موسیقی مخصوص وجود دارد. مثلا از موسیقی فلک سر کنیم. یا از لالاییک، از دلگیریگ یا از بلبلیک، از رهپا و مداح و همچنین از دف بزم و دیگر و دیگر.

لط= 601;ا کمی توضیح دهید که این ژانرها چه هستند...=

مثل= ;ا وقتی کودک به دنیا می آید مادر سر گهواره او "لالاییک" م= 40; خواند. فکر می کنم در ایران، مردم لالائی می گو&= #1740;ند. یعنی وقتی مادر کودک را می خواباند سر گهواره سرود لالائیک می خواند و او در خواب می رود. از آن زمان این موسیقی درذهن و در فکر کودک ثبت می شود.

سرو= ;د دیگری هم هست که "دلگیریک&qu= ot; می گویند. یعن= ی وقتی انسان دور از وطن، دوراز پدر و مادرغمگین می شود، سرود دلگیریک می خواند که خیلی غمگین سرود است.

سرو= ;د "بلبلیک" من یک روایت شنیدم، که این سرود از زمان باربد در بدخشان مانده است. ما قسمتی از نی را که از آن جد= ;ا می شود بلبلیک می گوییم. وقتی ب= لبلیک را از نی جدا کنند، دیگر آواز نمی برآرد. می گویند وقتی در باغ نی می ن= ;وازند، بلبل از روی شاخه می پرد می آید در جای= ی می نشیند که آنرا بلبلیک می گویند و از آن زمان تا امروز در بدخشان موسیقی بلبلیک وجود دارد.

باز سرود "دیل دیلیک" هست برای کودکان موقع رقص، نه فقط کودکان ب&= #1604;که برای دخترکان خوشروی. در معرکه ها (همایش ها)، در بزم ها، در جشن ها مثلا در موقع نوروز، در توی ها (عروسی ها) ، در دیگر معرکه های بزمی رقص دل دل می کنند.

دیگ= ;ر موسیقی "رهپا" هست. رهپا یعنی رقص. دیگر موسیقی عرفانی هست، "مداح" هست، یعنی مدح خداوند، در وصف حضرت محمد، در وصف امامان. "دف بزم" است که دف بزم را بیشتر در پامیر از اشعار حافظ شیرازی تعیی&#= 1606; می کنند.

خوشبختا= ;نه در تاجیکیستان امروز مردم چه زن و چه مر= 83; در کجایی نبا= ;شد (در همه جا) وقتی موسیقی می شود آزادانه رقص می کنند، می خوانند، بزم تشکیل می کنند.
<= /b>

نق= 588; هنر موسیقی در تاجیکستان چیست و هنرمند در آن کشور چه جایگ&= #1575;هی دارد؟

می گویند موسیقی برای انسان غذای روح است. البت= ه موسیقی به ان&= #1587;ان نیروی تازه می بخشد. من شخصا خودم را بدون موسیقی تصور کرده نمی توانم.

خوش= ;بختانه در تاجیکیستان امروز مردم چه زن و چه مرد در کجایی نبا&= #1588;د (در همه جا) وقتی موسیقی می شود آزادانه رقص می کنند، می خوانند، بزم تشکیل می کنند.

در گذشته هم موسیقی در پامیر خیلی در اوج و رونق بوده است. فکر= می کنم سالهای سی ام میلادی بود که در تاجیکستان ی&#= 1705; گروه فولکلوریک پامیر تشکیل می شود. این گروه در زمان جنگ حتی تا کاخ کرملین م&= #1740; روند و پیش استالین بر آمد می کنند (ب= ;رنامه اجرا می کنند)= .

است= ;الین، سرور (سرپرست) این گروه، غلام علی غلا&= #1605; حیدراف را خیلی تقدیر می کند و برای این گروه هم یک جایزه تقد&= #1740;م می کند. استاد ما خدا رحمتی (خدا بیامرز) گورمینج زاغه بیک اف هم از اعضای این گروه بودند.

هنر یک تحفه خداوندی است. در بدخشان هنرمند خیلی قدر می شود (مو= ;رد احترام قرار می گیرد). در تمام جاها و مراسم چون در توی (عروسی، جشن)، در مراس= م دینی، حتی در وقت به دنیا آمدن انسان، در آن وقت هم در بدخشان سرود می خوانند.

در زمانی که انسان از دنیا رحلت می کند تا سه شب مدح می خوانند. این مراسم را "چراغ روشن" می گویند. دربدخشان می گویند این مراسم از زمان ناصر خسرو سر(آغاز) شده است. دیگر مثلا در موقع نوروز؛ در مو&= #1602;ع اسب دوانی، آن موقع هم سرود ها هستن&= #1583; که شوخ (شاد) و بزمی هستند. در بدخشان برای تمام موضوع ها سرود هست.

چر= 575; در پامیر نسبت به دیگر مناطق تاجیکستان م&#= 1608;سیقی مذهبی بیشتر مورد توجه است؟

من فکر می کنم انسان وقت نماز خود را در دنیای دیگ&= #1585; حس می کند. و البته یک سَبُکی در روح و جسم انسان هویدا می شود. این نوع خوانش موسیقی هم یک = نوع طاعت و عبادت است. صوفی ها چگونه می کنند؟ موسیق&#= 1740; هم همین خیل (طور) است، وقتی آدم رقص می کند، وقتی می خواند، تماما یک دنیای دیگر می بیند و خرسند می شود. می گویند این روزها در این طرف ها، در مملکت های ار&= #1608;پایی با موسیقی و رقص بعضی کسلی ها (بیما= ری ها) را طبابت می کنند، یا کسانی که کسل&= #1740; های روحی دارند، آنها را هم طبابت م= ی کنند.

بع= 583; از فروپاشی شوروی و ارتباط با اروپا و آمری&= #1705;ا چه تحولاتی د&= #1585; موسیقی تاجیک صورت گرفت؟

خوب دگرگونی شد، همه دنیا باز شد، اینترنت باز شد. مردم آزادانه در اینترنت می روند و تمام موسیقی دنیا را گوش می کنند. البته زیاد نوگری در موسیقی می کنند. و این اگر از یک طرف خوب باشد، از طرف دیگر کاراکترهای (مشخصات) منفی هم دارد. چون آنها زیاد تاثیر می رسانند به موسیقی های اجدادی.

من هم خودم گاهی وقتی به طرب خانه ها می روم، کم کم اسباب های زم= ;انوی (مد روز) می نوازم، وقتی زندگی مجبور می کند، می نوازیم. ولی هیچ کیف نمی ª= 5;نم ولی چون غژک یا دف می نوازم یا نی می گیرم، تما= ;ما مردم همه می خیزند و در رقص می شوند
<= /b>

امر= ;وز در همه جای دنیا موسیقی کامپیوتری دنیا را قپیده ایستاده است (موسیقی کامپیوتری دارد دنیا را می گیرد). بخوا= ;هی و نخواهی زمان، زمان کامپیوتر اس&#= 1578;. بیشتر جوانها عادت دارند آهنگ های سبک و چیز= های آسان بخوانند. چون موسیقی اجدا&#= 1583;ی خیلی زحمت طلب است. خیلی مشکل است، هر = کس صبر و طاقت ندارد که با این موسیقی پ&= #1740;ش رود.

ولی هیچگاه کامپیوتر جای رباب، دف ، سه تارو نی و غژک را نمی گی= رد. امروز سینتی سایزر می نوازند، من هم خودم گاهی وقتی به طرب خانه ها می روم، کم کم اسباب های زمانوی (مد روز) می نوازم، وقتی زندگی مجبور می کند، می نوازیم. ولی هیچ کیف نمی کنم ولی چون غژک یا دف می نوازم یا نی می گیرم، تماما مردم همه می خیزند و در رقص می شوند. البته در رگ و خون مردم چیزی از پدر و بابا (پدر بزرگ) و م= 5;ما (دائی) مانده است و آن در رگ و خون مردمان است.

بن= 592;ر شما زمان شوروی برای هنرمندان بهتر بود یا امروز؟<= o:p>

در اینجا فکر من خیلی عنیق (واضح) نیست. صž= 3; در صد نمی توانم بگویم&#= 1548; ولی در زمان شوروی شرایط خیلی خوب بود. البته نظارت خیلی سخت بود، مجبوری &= #1576;ود ولی شرایط هم فراهم می آوردند. برای معلم ها اگر درس می دادند، پولِ خوب کار می کر= دند. ولی در آن زمان مثلا موسیقی مدح خوانی را نمی ماندند (اجازه نمی دادند)، یعنی تنبور و رباب، چیزی که ما الان استفاده می ک&= #1606;یم را قریب نمی ماندند. و این= باعث خوشبختی است که در تاجیکستان امروز هر سرو&= #1583;ی را که می خوانی، وقتی که از دل باشد هم از طریق رادیو وهم از طریق تلویزیون پخ&#= 1588; می کنند. ولی زمان شوروی نمی ماندند.

در آینده چه برنامه هایی برای گروه سما دارید؟

ما چون گروه جوانی هستیم. این آگوست دو سال می شود که ما این گروه را تشکیل کردیم. ما حالا خیلی پلان ها داری&= #1605;، فکرها داریم که اعضایان گروه را زیاد&= #1578;ر کنیم. خوب الان شرایط آنقدرها خوب نیست. ما از یکان جا پول نمی گیریم. ما با این موسیقی کار نمی کنیم. بعد کار می آییم در آثار خانه استاد گورمینج زاغه بیک اف ج= مع می شویم. یعنی بیرون ازشغل، این کار ایجادی (هنری) خود را به پیش می بریم. الان شر= ایط خوب نیست والا خیلی دختران خوب هستند که هم به درجه بلند رقص می کنند و هم به درجه بلند می خوانند. ما نی= ت داریم که آنها را به این گروه تکلیف (دعوت) ک= ;نیم و دیگر هنرمندان هم هستند که خیلی خوب می نوازند و می خوانند. ولی الان شرایط آنقدر نداری&#= 1605; که اعضایان گروه را زیادتر کنیم. =

از:

http://www.bbc.co.uk/persian= /arts/story/2008/08/080804_an-at-samo-tajik.shtml