اسطوره فید= 04; کاسترو پایا= 06; می‌گیرد؟ ‏

= 5;سطوره فیدل کاسترو پایان می‌گی&#= 1585;د؟

خسرو ناقد
نویسنده و پژوهشگر <= /span>


نسخه آلمانی کتاب زندگینامه ف= یدل کاسترو نوشته نوربرتو = 1;وئنتس=

سرانجا&= #1605; فیدل کاسترو رهبر انقلاب کوبا اعلام کرد که در اجل= اس مجمع ملی کوبا که در اوایل ماه مارس سال جار&= #1740; میلادی برگزار خواهد شد "نه علاقه دارد و نه حاضر است ر= یاست شورای رهبری و سرفرمانده&#= 1740; نظامی کشور را بپذیرد".

فید= ;ل کاسترو چند ماه پیش از ای= ن و بعد از بهبود نسبی و پس از آنکه از "بستر مرگ" برخاست و هشتاد سالگی را پشت سر گذاشت، در نامه‌ای که در ماه دسامبر ۲۰۰۷ میلادی به مجلس ملی کوبا نوشت، برای نخستین&#= 8204;بار سخن از کناره&= #8204;گیری از قدرت به‌م&= #1740;ان آورد و نوشت که زمانی بر ا= ین باور بوده که می‌دانسته است چه باید کرد و قصد انجام آنچه را بدان معتقد بوده داشته است. اکنون اما چن&= #1740;ن اعتقادی ندارد و زندگ&= #1740; چیز دیگری به = ‌او آموخته است.

کاس= ;ترو در این نامه اذعان می‌کن&#= 1583; که دلبستگی او به‌قدرت در اثر جوانی بیش از حد و کمبود خودآگاهی بوده است: "من در گذشته بر اساس نظم نانوشته‌ای که مبنای آن بر ناآگاهی س&= #1740;اسی استوار بود به سوسیالیس&#= 1578;ی خیال‌پرداز تبدیل شده بودم".

&#= 1575;و اشاره می‌کن&#= 1583; که بعدها با مطالعه‌ متون کلاسیک سوسیالیستی به نتیجه دیگ&= #1585;ی رسیده است. کاسترو در ادامه می‌نو&#= 1740;سد: "وظیفه اساس= 740; من این نیست که از مناصب دولتی دل نکنم و از آن کمتر، نمی‌خ&#= 1608;اهم مانع پیشرفت جوانان شوم. بلکه وظیفه من انتقال تجارب و ایده&= #8204;هایم به جوانان است".

اهم= ;یت کناره‌گیری فیدل کاسترو بیشتر در این نکته نهفته است که تا کنون و بر حسب معمول چنین بوده است که رهبران انقلاب‌ها و جنبش‌های توده‌ای و نی&= #1586; سران حکومت‌&#= 1607;ای استبدادی تا زمان مرگ بر مسند قدرت می&= #8204;مانند و تنها مرگ است که قادر است آنان را از قدرت جدا سازد.

اس= 591;وره فیدل کاسترو

فید= ;ل کاسترو هنوز در چشم بسیار&= #1740; اسطوره‌ای است بجا مانده از دورانی پرآشوب که قهرمانان آرمان‌ها و آرزوهای فرودستان را &= #1740;ک‌تنه به‌ دوش می‌ک&= #1588;یدند و هیبت و جذبه= ‌ آنان، توده‌&#= 1607;ا را مجذوب و مسحور خود می&= #8204;کرد. در دوران پسامدرن اما بسیاری اسطوره‌ها را زنده نمی‌&= #1582;واهند. اسطوره‌های زنده، دیر یا زود فرو می‌ر&= #1740;زند. اسطوره قهرمانی فید&#= 1604; کاسترو نیز درهم شکسته است، در حالی که ارنستو چه گوارا با "مرگ بهنگام&qu= ot; به اسطوره‌ا&#= 1740; تبدیل شده است.

پس از گذشت نزدی&= #1705; به ‌پنجاه سال از به‌ قدرت رسیدن ف&= #1740;دل کاسترو، امروز هم انقلابی‌ها و هم ضد انقلابی‌ها= 740; جهان شادمانند که این شخصیت جدل‌جو و بحث&= #8204;انگیز در سال‌های پایانی زندگ&#= 1740;‌اش آرام گرفته است. دوستان و طرفداران کاسترو این روزها شادمانند که شخصیت انقلابی معبود و محبوبشان هنوز در دوران یکه‌ت&#= 1575;زی تنها ابرقدرت جهان زنده است و گرچه بی= مار و نزار، اما از دور به "امپریالیس= 05; جهانی" دهن‌= 705;جی می‌کند؛ بی‌&#= 1582;یال از آنکه آرمان‌های او و پیروانش برای ایجاد "جامعه‌ سوس= 740;الیستی" دیریست که بر باد رفته و کشتی انقلاب کوبا سالهاست که در سواحل دری&= #1575;ی کارائیب به‌&#= 1588;ن نشسته است.

دشم= ;نانش نیز شادمان از آنند که "مرگ دیکتان= 608;ر" نزدیک است و ا= ین آخرین بازمانده از نسل چریک‌ها&#= 1740; انقلابی آمر&#= 1740;کای لاتین، روزهای واپس&#= 1740;ن حیاتِ پُرماجرای خود را سپری م= ی‌کند؛ بی‌آنکه توانسته باشد به‌شعا&#= 1585;های انقلابی آتش&#= 1740;نی که هر سال در سالگرد انقلاب کوبا در نطق‌های چند و چندین ساعته‌ی خود فریاد می‌کر&#= 1583;، جامه عمل بپوشاند.

دو= 587;تان دیروز، مخالفان امروز

در = 5;ین میان بسیاری از همرزمان و دوستان صمیم&#= 1740; "چریک پیر" ا= 586; او دوری جسته&= #8204;اند، یا رانده شده&= #8204;اند و یا از کوبا گریخته‌‌ان= 583;. از آن‌جمله نوربرتو فوئنتس یکی از نزدیک‌تر&#= 1740;ن همکاران و همرزمان پیش&#= 1740;ن او که اکنون ی= کی از مخالفان سرسخت کاسترو به‌ش&#= 1605;ار می‌آید. او گزارشگر و نو&= #1740;سنده‌ای است که بیش از چهل سال در کنار فیدل کاسترو مبارزه و زندگی کرده و رازدار محرمانه‌تر= 740;ن رویدادهای تاریخ کوبا و زندگی خصوصی فیدل بوده است. او شاید تنها کسی باشد که توانسته است در هزارتوی پ&= #1740;چیده‌ی شخصیت فیدل کاسترو راهی بگشاید.

در سال ۲۰۰۷ میلادی، درست در روزهایی که ف&= #1740;دل کاسترو، رهبر انقلاب کوبا در "بستر مرگ" ا= 601;تاده بود و با این وجود طرفداران او خود را آماده می‌کردند تا در ماه اوت جشن‌های هشتادمین سال تولد او را برگزار کنند، جلد دوم کتابی با عنوان "زندگ= 740;نامه خودنوشت فید&#= 1604; کاسترو" به قلم نوربرتو فوئنتس منتشر شد.

نور= ;برتو فوئنتس که روزگاری در مقام سفیر کوبا انجام وظیفه می‌کر&#= 1583;، زندگینامه‌= 575;ی دو هزار صفحه ای به‌ زبان اسپانیایی از زبان فیدل نوشته است. فوئنتس عنوان "زندگ= 740;نامه خودنوشت فید&#= 1604; کاسترو" را برای کتاب خود برگزیده است؛ با آنکه کاسترو در نگارش کتاب نقشی نداشته است.

فوئ= ;نتس اما معتقد است اگر فیدل کاسترو خود زندگینامه و شرح رویداد‌&#= 1607;ای تاریخی انقلاب کوبا را می نوشت، نمی‌توانست گسترده‌تر و دقیق‌تر از آنچه او نوشته است بنویسد. از ای= ن‌رو عنوان "زندگ= 740;نامه خودنوشت فید&#= 1604; کاسترو" را برای کتابش برگزیده است. گرچه خود اذعان دارد که "داستان واقعی زندگی فیدل کاسترو در محدوده‌ا&#= 1740; پنهان است که کسی را راهی بدان نیست و در جایی تحت محافظت و کنت&= #1585;ل کامل قرار دارد: در مغز ف= ;یدل."

در= 576;اره نوربرتو فوئنتس<= o:p>

نور= ;برتو فوئنتس اولی&#= 1606; کسی نیست که پس از سال‌ها دوستی با فید&= #1604; کاسترو، یکی از مخالفان سرسخت او شد. اما رابطه و دوستی نزدیک و صمیمانه او با فیدل و برادرش رائول کاسترو به اهمیت گفته‌&#= 1607;ای او و اعتبار کتابی که درباره زندگ&#= 1740; کاسترو منتشر کرده است می‌افزا&#= 1740;د.

فوئ= ;نتس در سال ۱۹۴۳ می= لادی در هاوانا متولد شد. او کوتاه زمانی پس از انقلاب کوبا و وقتی که شانزده سال بیش نداشت، گزارشگر جنگ&#= 8204;های چریکی طرفداران کاسترو در کوهستان‌ها= 740; "سیرا دلاسکامبری&qu= ot; علیه شورشیا&#= 1606; ضد انقلابی بود. او نه تنها گزارشگر این نبردها بود، بلکه فعالانه در آنها شرکت داشت. فوئنتس بعدها درباره این نبردها کتاب&#= 1740; منتشر کرد و جایزه‌ای نی&#= 1586; از سوی مهمتر&= #1740;ن نهاد فرهنگی کوبا نصیب او شد.

او پس از تحصیل دانشگاهی در رشته ادبیات اسپانیایی، در روزنامه‌&#= 1607;ای "اوی" (Hoy)، "کوبا" (Cuba) و = 06;یز روزنامه "گرانما" (Geranma) ارگان حزب کمونیست کوبا به کار مشغول شد. نوربرتو فوئنتس با ان&= #1578;شار کتابی درباره ارنست همینگ&#= 1608;ی با عنوان "سال‌های کوبایی همین&#= 1711;وی" که با پیشگفت&= #1575;ری به‌قلم گابر&#= 1740;ل گارسیا مارکز در سال = ۱۹۸۰ میلادی منتشر شد، به&= #8204;شهرت جهانی رسید. ا= ین کتاب به‌چند زبان ترجمه و منتشر شده است. او در آن زمان در شمار روشنفکرانی محسوب می‌شد که در حمایت و تبلیغ سیاست&#= 8204;های فیدل کاسترو از هیچ چیز فرو گذار نمی&= #8204;کرد.

فوئ= ;نتس در جنگ‌های داخلی آنگولا که نزدیک به دو دهه میان جناح‌های متخاصم به‌ط&#= 1608;ل انجامید، به&#= 8204;عنوان گزارشگر حضور داشت. گزارش‌های منتشره شده او در این دوران همه در حمایت از مارکسیست‌ه= 575;ی انقلابی "جنبش خلق برای آزادی آنگولا" (= MPLA) ب = 8;د که با پشتیبا&= #1606;ی اتحاد جماهی&#= 1585; شوروی و کوبا و با حضور مستقیم نیرو&#= 1607;ای ارتش کوبا عل&= #1740;ه دیگر جناح‌ه&#= 1575;ی درگیر مبارزه می‌ک&#= 1585;دند.

مغ= 590;وب قدرت

فیدل کاسترو نزدی= ک به پنجاه سال بر کوبا حکومت ª= 5;رد=

نور= ;برتو فوئنتس با ای&= #1606; همه انتقاد‌&#= 1607;ایی هم به عملکرد کاسترو داشت که فقط در محافل درون حاکمیت سعی به طرح آنها داشت. تا آنکه در سال ۱۹۸۰ می= لادی برخی از سیاس&= #1578;مداران و نظامیان بلندپایه کوبا (از آنجمله ژنرال آرنولدو اوچوئا، فرم&#= 1575;نده نیروهای کوبا در جنگ‌&= #1607;ای داخلی آنگولا و یکی از دوستان نزدیک کاسترو) به‌ا&= #1578;هام همکاری با باندهای قاچاق مواد مخدر دستگیر و چند تن از آنان نیز در ژوئیه سال ۱۹۸۹ تیرباران شدند. فوئنتس پس از این ماجرا ‌انتق&#= 1575;دهای خود را از سیا= ست‌های کاسترو تشدی&#= 1583; و علنی کرد. حاکمیت ابتدا با منزوی کردن فوئنتس در برابر انتقادات او عکس‌العمل نشان داد. اما فوئنتس پس از مدتی ممنوع‌&#= 1575;لقلم شد و از خروج او از کوبا جلوگیری به‌&#= 1593;مل آمد.

با شدت گرفتن فشارها بر نوربرتو فوئنتس، او ن&= #1575;گزیر سعی کرد مخفی&= #1575;نه کوبا را ترک کند. اما محافظان مرز&#= 1740; او را در سواحل کوبا دستگیر کردند. مدتی زندانی شد و پس از آزادی دست به ‌اعتص&= #1575;ب غذا ‌زد. سرانجام در سپتامبر سال <= /span>۱۹۹۴ میلادی در &#= 1662;ی فشارهای بین&#= 8204;المللی به‌رژیم کوبا و به‌خص&= #1608;ص با میانجیگر&#= 1740; گابریل گارس&#= 1740;ا مارکز اجازه &= #1740;افت خاک کوبا را ترک کند. فوئنتس نخست به مکزیک رفت و سپس به‌آمر&= #1740;کا مهاجرت کرد تا درکنار هشتصد هزار کوبایی دیگر که در پنجاه سال اخیر از کوبا گریخته &= #1740;ا طرد شده‌اند&#= 1548; در فلوریدا زندگی کند.

زن= 583;گینامه‌ای میان واقعیت و خیال

کتا= ;ب "زندگینامه = 601;یدل کاسترو" نخس= 578;ین کتابی نیست که فوئنتس در تبعید می‌نو&#= 1740;سد. او در سال ۱۹۹۹ میلادی کتاب "جنگجو= 740;ان شیرین کوبای&#= 1740;" را منتشر کرد که در آن به‌گ= سترش زوال اخلاقی و فساد مالی ه= یأت حاکمه کوبا پرداخته است. با این همه فوئنتس برخلاف دیگر تبعیدیان کوبایی، نسبت به فیدل کاسترو نفرت و انزجار بی‌&= #1662;ایان ندارد و در محکومیت قاطع تمام اعمال و سیاس&= #1578;‌های کاسترو هنوز آثار تردید در نوشته‌ها&#= 1740;ش آشکار است. او گذشته خود را = یکباره نفی و رد نکرده است.

فوئ= ;نتس با آنکه خود ی= کی از همرزمان کاسترو در دوران نبردهای چری&#= 1705;ی با ضد انقلاب&= #1740;ون طرفدار دیکت&#= 1575;توری باتیستا بود، اما در کتاب "زندگی= 606;امه فیدل کاسترو&q= uot; با نگاهی انتقادی به‌&#= 1578;اریخ کوبا و زندگی کاسترو می‌ن&#= 1711;رد. او چون گابری&= #1604; گارسیا مارکز، رفیق شفیق کاسترو، تنها زبان به&= #8204;تحسین و تمجید نیک و بد رفتار و گفتار کاسترو نمی‌&#= 1711;شاید.

فید= ;لی که فوئنتس پس از چهل سال همنشینی و همصحبتی با او به‌تصویر کشیده است، تفاوتی اساس&#= 1740; با "فیدل ِ مارکز" دارد. مارکز گهگاه برای دیدار کاسترو به کوبا می‌رود و ایام خوشی را با او در هاوانا می‌گ&#= 1584;راند. او هنوز شیفت&= #1607;‌ی جذابیت شخصی&#= 1578; و سحر کلام کاسترو است و هرگز زبان به&= #8204;انتقاد از سیاست‌ها&#= 1740; کاسترو نگشوده است.

فوئ= ;نتس در کتابش که به‌گفته او بر اساس واقع&= #1740;ت‌های تاریخی و دید&= #1607;‌ها و شنیده‌های&#= 1588; نگاشته شده است، برای جذابیت بیشت&#= 1585; از عناصر تخی&= #1604;ی نیز استفاده کرده است. او با مهارت تمام میان واقعیت و خیا&= #1604; رابطه‌ای منطقی برقرار کرده است، بدون آنکه خواننده دقی&#= 1602;اً به‌مرزهای واقعیت‌های تاریخی و تصورات نویس&#= 1606;ده بتواند پی‌ب&#= 1585;د یا به‌دامنه اعتبار آن شک کند. فوئنتس شاگرد مکتب همینگوی است. سبک نوشته‌ه&#= 1575;ی او به آثار هم= ینگوی بسیار نزدیک است: جملات دق= یق، موشکافانه، روان و روشن. <= /o:p>

در = 5;ین کتاب داستان زندگی فیدل کاسترو و سرگذشت انقلاب کوبا و تاریخ پنجاه سال اخ&= #1740;ر این سرزمین از زبان کاسترو بازگو می‌شو&#= 1583; و اوست که از زبان اول شخص به شرح زندگی و تاریخ مبارزاتش می&#= 8204;پردازد. این سبک در نگارش زندگی&#= 1606;امه را پیشتر مارگرت یورس&#= 1578;ار، در شرح زندگی هادریانوس، امپراتور روم باستان بکار گرفته بود و حال فوئنتس نیز در کتاب زندگ&= #1740;نامه کاسترو از ای&= #1606; شیوه داستان&#= 8204;پردازی سود برده است. بهره‌گیری از این ترفند در زندگینام&#= 1607; نویسی که اثر را به چیزی می= ان شرح وقایع تاریخی و داستانی خیا&#= 1604;ی تبدیل می‌کن&#= 1583;، به مقبولیت و اعتماد خواننده و نی&= #1586; به‌جذابیت کتاب می‌افز&#= 1575;ید. به‌ویژه که فوئنتس با پرداختن به‌&#= 1580;زئیات و شرح زوایای تاریک و روشن شخصیت‌های داستان، به‌&#= 1582;واننده این احساس را می‌دهد که نو&= #1740;سنده از ‌تمام آنچه بازگو م&= #1740;‌کند شناخت کافی دارد.

او در کتاب چهره&= #8204;ای دیوصفت از کاسترو به‌ت&#= 1589;ویر نکشیده است. تصور فوئنتس از کاسترو بی&= #1588;تر نشان دادن سی&= #1575;ستمداری زیرک و شخصیت&= #1740; تشنه قدرت است که در لحظات حساس و بحرانی می دا&= #1606;د چگونه از مهلکه جان سالم بدر برد. برای مثال کمتر کسی از ی= اران کاسترو می‌د&#= 1575;ند که او چند روز پیش از فرار باتیستا و پی&= #1585;وزی انقلاب کوبا در اول ژانوی&= #1607; ۱۹²= 1;۹، به‌موفق= 740;ت چریک‌های انقلابی باور نداشته و تا آخرین لحظات در حال تبانی با برخ&= #1740; از فرماندهان ارتش باتیست&#= 1575; بوده است. یا چگونه کاسترو بحران خلیج خوک‌ها را پشت سر گذاشت و از ماجرای عملیات ترور&#= 1740; که سازمان سی&= #1575; تدارک دیده بود جان سالم بدر برد.

بخش= ;ی قابل توجه از کتاب به حضور کوبا در جنگ‌&= #1607;ای داخلی آفریق&#= 1575; (آنگولا، اتی&= #1608;پی، موزامبیک ...) اختصاص دارد و فوئنتس می نویسد که کاسترو در ای&= #1606; جنگ ها تصمیم های عجولانه ای گرفت و در وخیم تر شدن بحران این منطقه از آفر&= #1740;قا دخیل بود.

در کتاب به این نکته اشاره شده که فیدل کاسترو و ارتش کوبا با = ۲۳۰۰= 76; نیروی نظا&#= 1605;ی و مشاوران مختلف در جنگ&= #8204;های داخلی آنگولا شرکت داشتند. با ای= ن همه فوئنتس برای تمام زوایای تاری&#= 1705; و روشن زندگی کاسترو پاسخ&#= 1740; در آستین ندارد.

شر= 581; لحظه‌ای تار&#= 1740;خی

این عکس چ = 7; گوارا نماد جنبش دانشجو= یی و نمود مقاومت انقلابی در= گوشه و کنار جهان شد

خوا= ;ننده علاقه‌مند م&#= 1740;‌تواند در این کتاب با لحظه‌های&#= 1740; هیجان‌انگی= 586; از تاریخ معاصر آشنا شود. برای مثال آنکه چگونه عکس معروف چه‌گو&#= 1575;را که به‌عنوان "معروف‌تری= 06; عکس جهان و نماد قرن بیس&= #1578;م" شهرت دارد، آفریده شد: در میتینگ عظیم <= /span>۵ ماه مارس ۱۹۶۰ میلادی در هاوانا که با حضور ژان پل سارتر و سیمو&= #1606; دوبوار برگزار شد، ع&= #1705;اس کوبایی، آلبرتو کوردا (عکاس خصوصی فیدل کاسترو) به‌ق&= #1589;د گرفتن چند عکس از ژان پل سارتر و سیمو&= #1606; دوبوار برای انتشار در نشریه "انقلاب" تنها دو بار دکمه دوربین&#= 8204;اش را فشار می‌د&= #1607;د. در همین لحظه چه‌گوارا هم برای دقایقی به جمع مدعوی&= #1606; خارجی و رهبران انقلاب کوبا که در جایگاه مخصوص قرار داشتند می‌پ&#= 1740;وندد. درست در این لحظه است که آن عکس مشهور از چهره چه‌گ&= #1608;ارا گرفته می‌شو&#= 1583;. در دفتر مجله&= #8204;ی "انقلاب" نخست توجهی به‌عکس چه‌گ&#= 1608;ارا نمی‌شود؛ چون در آن زمان انتشار عکس‌های ژان پل سارتر و سی= مون دوبوار به‌ع&#= 1606;وان پشتیبانان انقلاب کوبا &= #1575;ز اهمیت بیشتر&#= 1740; برخوردار بود.

عکس چه‌گوارا با آن کلاه باسک ستاره‌دار و نگاهی که به‌ دوردست دارد، چندی بعد کشف و عکس محبوب جوانان در سرتاسر جهان شد. این عکس نه تنها نماد جنبش دانشجو&#= 1740;ی و نمود مقاومت انقلابی در گوشه و کنار جهان شده است، بلکه پوسترهای آن روی دیوار اتاق‌ و بر رو= ی تی‌شرت و کت و کلاه جوانان نقش بسته و حت= ی روی پوست بدن بسیاری خالکوبی شده است.

به‌= ;هر حال، کسانی که تمایل به‌ شناخت شخصیت کاسترو و آشنایی با تاریخ پُرماجرای کوبا دارند و نیز آنان که در صدد درک و دریافت چگونگی نزدی&#= 1705; به پنجاه سال حاکمیت مطلق فیدل کاسترو&#= 8204; هستند، ناگز&#= 1740;رند کتاب زندگین&#= 1575;مه فیدل کاسترو به‌قلم نوربرتو فوئنتس‌ را بخوانند.

نسخ= ;ه زبان اسپانی&#= 1575;یی "زندگینامه = 601;یدل کاسترو" در دو جلد (جلد اول ۲۰۰۴ و جلد دوم = ۲۰۰۷) و در نزدیک به دوهزار صفحه در بارسلون اسپانیا منتشر شد. این کتاب جز به‌ز&= #1576;ان اصلی، تاکنون فقط به زبان آلمانی ترجمه و در هشتادمین سال تولد فید&= #1604; کاسترو منتشر شد و در مدت زمانی کوتاه به ‌چا&= #1662; دوم رسیده است. در ترجمه آلمانی کتاب بخش‌‌هایی حذف شده است، از جمله بخش مربوط به جنگ&= #8204;های داخلی آنگولا که با حضور نظامیا&#= 1606; و مشاوران کوبایی و روس&= #1740; نزدیک به دو دهه ادامه داشت.

مشخ= ;صات کتاب "زندگی= 606;امه فیدل کاسترو&q= uot; به‌ زبان‌ها&#= 1740; اسپانیایی و آلمانی:

Norberto Fuentes=
La Autobiografia de Fidel Castro.
El paraíso de los otros.
Barce= lona: Ediciones Destino.
volumen I ۲۰۰²= 0;
volumen II ۲۰±= 6;۷

Norberto Fuentes=
Die Autobiographie des Fidel Castro.
Aus dem Spanischen übertragen von Thomas Schu= ltz.
۲. Auflage ۲۰۰۷. ۷۵&#= 1783; Seiten. ۲۶ Abb. Ver= lag C.H. Beck.

از:

http://www.bbc.co.uk/persian/arts/story/2008/02/0= 80219_shr-kn-castro-book.shtml