يادگارهای معماران ارمنی در تهران

¡= 0;ادگارهای معماران ارمنی در تهران

3D"م=

ميدان حسن آباد که بعدها يک ضلغش را بانک ملی خراب کرد، ولی با همان سه ضلع باقی مانده اش، يادآور معماری اروپ= ايی است، کار قليچ باقليان = 5;ست=

تهران بهترين بناهای خود بويژه در ناحيه مرکزی شهر را که هنو= ز ديدنی ترين ناحيه شهر است، وامدار ايرانيان ارمنی است.

در اين ناحيه به غير از ميدان حسن آباد که با آن معماری دلپذير هنوز از شکيل ترين ميدان های شهر است، چند عمارت زيبای ديگر نيز وجود دارد که = عبارتند از ساختمان پست، کاخ دادگستری، کاخ گلستان، بنای وزارت خارجه، بانک سپه، بانک ملی شعبه مرکز، باشگاه افسران، موزه ايران باستان، کاخ مرمر و شايد چند عمارت ديگر.

همه اين عمارت ها به استثنای کاخ گلستان (از کارهای دوره قاجاري&#= 1607;) و موزه ايران باستان که طراح آن آندره گدار بوده است، کار ايرانيان ارمنی است. اگر اين مجموعه را از وسط شهر تهران بردار&#= 1610;م چيزی جز کوچه پسکوچه های کم ارزش باقی نخواهد ماند. =

3D"س=

ساختمان وزارت خارجه در زمانی که تازه ساخته ش= ;ده. مهندس معمار= : مارکار گالستانيان&= #1587;=

ميد= ;ان حسن آباد که بعدها يک ضلعش را بانک ملی خراب کرد، ولی با ه= مان سه ضلع باقی مانده اش، يادآور معماری اروپ&#= 1575;يی است، کار قليچ باقليان است (که عمارت شهربانی را هم ساخته است) اما مهندس محاسب آن، معمار برجسته ايران لئون ت&= #1575;دوسيان بوده است. کسی که کاخ مرمر را هم به پايان برد. داستان کاخ مرمر از اين ق= رار است که نقشه کاخ را آنطور که استاد حسين لرزاده برای مسعود نوربخش نويسنده کتا&#= 1576; "تهران، به روايت تاريخ&q= uot; تعريف کرده است، (و ما اينجا از قول آقای نوربخش نقل می کنيم) خود رضاشاه داده بود اما معمارانی که دست اندرکار ساخت آن بودند خيلی زود از کار اخراج شدند و ادامه کار به دست لئون تاد&= #1608;سيان داده شد و به سرانجام رسيد. تادوسيان زا&#= 1583;ه تهران بود.

عما= ;رت عالی پستخانه را الگال گالستيانس، زاده جلفای اصفهان، ساخ&#= 1578;ه است؛ بنای اين عمارت در سال ۱۳۰۷ شمسی به مناقصه گذاشته شد و نيکلای مارکف، معما&#= 1585; گرجی، برنده آن شد، اما ساخت آن به دست گالستيا&#= 1606;س انجام گرفت. عباس مسعودی که در سال ۱۳۱۳ شمسی گزارشی از عمارت پستخانه در روزنامه اطل&#= 1575;عات نوشته، الگال گالست&#= 1610;انس را سازنده آن معرفی کرده است. استاد لرزاده نيز روايت کرده است که عمارت پست، کار الگال گالست&#= 1610;انس است.

ساخ= ;تمان وزارت خارجه در ميدان مشق نيز کار دو تن از معماران ا&= #1585;منی است. طرح آن را گابريل گوريکيان داد. کسی که در استانبول زاده شد و همان سال (۱۹۰۰ م) خانواده اش از بيم سخت گيری هايی که بر ارامنه در آن ديار شروع شده بود و به آوريل ۱۹۱۵ ختم شد، به اي= ران آمدند و او را به ايران آوردند. تا ده سالگی در اير&= #1575;ن ماند. چند سال ابتدايی را در تهران خواند، تابعيت ايرانی گرفت و آنگاه راهی = اروپا شد و زمانی که به دعوت رضاشاه به ايران بازگش&#= 1578;، معماری با شهرت جهانی بود.

ساختمان تکميل شده شهرداری تبريز، نمای شمالی. مهندس معمار: = 0;وديس اوهانجانيا&= #1606;=

گور= ;يکيان در بازگشت تنها چهار سال در ايران ماند (۱۳۱۲ تا= ۱۳۱۶) و باز راهی اروپا و آمريکا شد اما در آن چهار سال يادگارهايی از خود بجا گذاشت که تا قرن ها نام او را به عنوان يک ايرانی – چنانکه خود می خواست – برقرار نگه می دارد. طرح ساختمان وزارت خارجه را او داد، و ه= ;م ميهن ديگرش، الگال گالستيانس ساختش را به عهده گرفت. آن دو به اتفاق بنايی پی نهادند که هنوز از بهترين و کارآمدترين &#= 1576;ناهای ناحيه مرکزی شهر تهران است. طرح کاخ دادگستری را نيز که از مهم= ترين بناهای دوره رضاشاه است، گابريل گوريکيان داد.

علا= ;وه براين از او طرح ساختمان وزارت صنايع را در کنار کاخ گلستان و چند ويلا را که همان اول ورودش به تهران، به او سفارش شده بود داريم اگ&= #1585;چه نمی دانيم امروزه وجود دارند يا در تخريب های مدام شهر تهران از دست رفته اند؛ وي&= #1604;اهای پناهی، خسروانی، نظام مافی، ملک اصلانی و فيروز.

گاب= ;ريل گوريکيان به همراه دو معمار ديگر از برجسته ترين ها در دوره خود بوده اند. آن دو تن ديگر پل آبکار و وارطان هوانسيان نام دارند.

3D"پ=

پستخانه مرکزی. مهندس معمار: مارکا= ;ر گالستانيان&= #1587; (الگال)

ساخ= ;تمان مرکزی بانک سپه در ميدان توپخانه و مه&= #1605;انخانه دربند و طرح هتل فردوسی و هنرستان دختران در خيابان سوم اسفند (سرگرد سخايی) و کاخ اختصاصی (شهن&= #1575;ز پهلوی) کار وارطان هوانسيان (زاده تبريز) است و ايستگاه راديو (بی سيم= پهلوی) و مدرسه ناشنوايان باغچه بان و بسياری از ادارات دارايی شهرستانها کار پل آبکار (زاده تهران). اينان هريک حدود نيم قرن به ايران خدمت کرده اند، و بناهای ساخت آنان تنها به همين تعداد که نام برديم محدود نمی شود.

در کنار اينان بايد از يک ارمنی نامدار ديگر ياد کنيم؛ اوژن آفتاند&#= 1610;ليانس، زاده تبريز به سال ۱۲۹۲ خورشيدی، که تالار فرهنگ و دبستان فردوسی (ادار&= #1607; آموزش و پرورش کنونی استان تهران) و وزارت فرهنگ و هنر (اکنون وزارت ارشاد اسلام&#= 1740;)، و ساختمان اوليه فرودگاه مهرآباد و کل&= #1610;سای سرکيس مقدس (کريم خان نبش ويلا) و دبيرس= تان نوربخش (رضاشاه کبير) همه از يادگارهای ا&#= 1608;ست.

در بين ساختمان های مدرن امروز تهران نيز، بنای تالار رودکی، سينم&#= 1575; متروپل، سينما گلدن سيتی، سينما نياگارا، سينما ديانا و سينما کريستال را ا&= #1585;امنه ساخته اند. تالار رودکی از بهترين و امروزی ترين بناهای شهر، کار همان اوژن آفتاند&#= 1604;يانس است. سينما گلدن سيتی را هم که امروز سينما فلسطين نام دارد، او ساخته است. سينماهای متروپل، کريستال، ديانا از ساخ&= #1578;ه های وارطان هوانسيان است اما سينما نياگارا ساخته پل آبکار است.

3D"س=

سينما سپيده (ديانا= ;). مهندس معمار: وارطا= ;ن هوانسيان=

معم= ;اران ارمنی نه تنها بناهای مهم شهر تهران که بسياری از بن&= #1575;های مهم شهرهای ديگر را هم طراحی کرده و ساخته اند. تبريز يک خيابان اصلی دارد که قبلا پهلوی نام داشت و امروز نامش امام خمينی است. اين خيابان را اوديس اوه&= #1575;نجانيان طراحی کرد؛ معماری زاده ايروان که پس از الحاق ارمنستان به شوروی به ايران آمد.

ذکر يادگارهای ارامنه در تمام شهرها اين گزارش را دراز خواهد ک&= #1585;د. همين نمونه ها کافی است اما قلم برای دادن يک نمونه ديگر بی طاقتی می کند و آن شهر قم است. شعبه مرکزی بانک ملی، مصلای شهر و پايانه اتوبوس ها، دانشکده پزشکی و شايد بناهای ديگر هم حاصل فکر و نقشه مهندس گورگين است که نام اصلی اش گورگن پيچ&= #1610;کيان است؛ معماری متولد ولگاگراد که از هفده سالگی به ايران آمد و تا پايان در ايران زيست و در ايران به مهندس گرگين شهرت داشت.

ژان= ;ت لازاريان که اطلاعات مربوط به بناهای قم از کتاب او "دان&#= 1588;نامه ايرانيان ارمنی" استخراج شده می نويسد "در سده اخير بيش از يکصد و پنجاه معمار ارمنی در ايران مشغول کار بوده اند يا از اين کشور برخاسته اند و در خارج از آ= ;ن به فعاليت پرداخته اند". در همان کتاب می خوان&= #1610;م که مهمانخانه رامسر و همچنين کاخ رامسر کار مهندس معمار هوانس غريبيان است.<= o:p>

کلي= ;ساهای ايران نيز که از آن سوی آذربايجان ت&#= 1575; اصفهان پراکنده اند و از آثار مهم تاريخی و مذهبی ايران به شمار می روند طبعا کار دست ارامنه ايران است. ژانت لازاريان می نويسد: "در هيچ کدام از ک= شورهای جهان (به غير از ارمنستان) = معماری ارمنی همچون ايران رشد نکرده است و تنها در جلفای اصفهان در حال حاضر سيزده کليسا داير می باشد. کليساهای ديگری نيز در شهرهای تهران، قزوين و غيره ساخته شده ان&= #1583; که از نظر معماری – مهندسی دارای ارزش شايسته ای می باشند. در هر نقطه از کشور = ايران که ارامنه سکونت دارند حد اقل يک بنای تاريخی ارزنده بنا شده است و ناگفته نباي&#= 1583; گذاشت که امروز تمامی اين بناها توسط ميراث فرهنگی و با همکاری مهندسان ارمنی در حال مرمت هستند و از حمايت بی دريغ دولت اي&= #1585;ان برخوردار می باشند."

از:

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/04/0= 50406 _l-cy-armenians-1.shtml