سرگذشت علی نقی وزیری

سرگذشت علی نقی وزیری

علی نقی وزیری، فرزند موسی در سال1266 در تهران به دنیا آمد. مادرش از نخستین زنانی بود که مدرسه ی دخترانه دایر نمود. وزیری اولین درس های موسیقی را از دایی خود، دکترحسین علی قزل ایاغ آموخت و به تار و ویولون توجه بیشتری پیدا کرد. پس از مدتی به مدرسه ی سن لویی رفت و نزد معلمی به نام «پرژو فروا»، موسیقی و اصول نت خوانی را فراگرفت و با کتاب های موسیقی به زبان فرانسه آشنا شد. چندی بعد به انجمن اخوت پیوست و در ارکستر درویش خوان به نواختن تار پرداخت.

پس از آشنایی با صمصام الملک، به اروپا رفت و مدت 3 سال در فرانسه و 2 سال در آلمان، به تکمیل معلومات موسیقایی خود پرداخت.

وزیری در آموزش ساز معتقد به اجرای «اتود» بود و در ارکستر نیز گاه چیزهایی غیرعادی می نواخت.از جمله کسانی که به همکاری با وزیری مشغول شدند، حسین گل گلاب بود که به کار سرودن اشعار و تصنیف ها و سرودهای وزیری پرداخت و موسی معروفی بود که به حفظ ردیف موسیقی ایرانی و نوشتن آن علاقه مند شد.

وزیری در جوانی می خواند و در اروپا هم کلاس آواز را گذرانده بود. او به تلفظ شعر دقت داشت و برای تنوع در بین تصنیف ها و آهنگهایش گاه تغییر وزن می نوشت و آنهایی که به وزن یکنواخت عادت داشتند می گفتند از ضرب خارج است! اما او همچنان به روش خود ادامه داد. همچنین در پاسخ ساز یا ارکستر به آواز، برخلاف روش معمول آن زمان که عین آهنگ خواننده را جواب می دادند، جملات دیگری می نوشت.

از دیگر آثار او، «گوشه نشین»، «سوز من» و «شکایت نی» بود. از آثاری که با تصنیف های حسین گل گلاب ساخت نیز می توان به اینها اشاره نمود: «ره عشق»، «جوانی»، «دل برده ای ز دستم»، «دوست» و «خوشا آن کس که دارد یار عاقل» که آخری با صدای وزیری و روح انگیز پخش شد.

وزیری نخستین کسی بود که برای کودکان سرود خواند که اشعار آن ها از حسین گل گلاب، عبدالعظیم قریب و حیدرعلی کمالی بود. از آن جمله است: آفتاب، گنجشکک، مادر، کودک یتیم، ماه و... که حشمت سنجری که کودکی هشت ساله بود، آن را اجرا می کرد و از آن زمان به پیشنهاد او خواندن سرودها جزء برنامه ی مدارس نظام شد. در سال 1304 وزیری چهار خطابه را در مدرسه ی عالی موسیقی ایراد کرد که از چند نظر اهمیت داشتند:

1- بیان عیب های جامعه ی هنری به شکلی بی پرده و روشن.

2- تازگی مطالب از نظر تاریخ موسیقی ایران.

3- اهمیت علم موسیقی و ارزش انتقاد در موسیقی.

برخی از اهالی موسیقی از صراحت وزیری، به ویژه به کار بردن اصطلاح «بازاری» که او برای آهنگ های روز به کار برد، رنجیدند و برخی دیگر نیز آن را پذیرفتند.

چند روز بعد، روزنامه ی «ناهید» مقاله ای انتقادآمیز درباره ی سخنان وزیری نوشت و با چاپ کاریکاتوری به او تاخت، اما برای او چندان اهمیتی نداشت.

در همین سال ها خانمی به نام «روح انگیز» برای آموختن آواز نزد وزیری آمد. برخی از اجراهای تار تنهای وزیری در آن دوره عبارت بودند از: «دخترک ژولیده»، «ژیمناستیک موزیکال»، «آواز دشتی»، «حاضر باش» و... . او آوازهای دیگری نیز به سبک خود نوشت که عبارت بودند از: «بنده ی عشق»، «حسن عهد» و «زردملیجه».

همچنین وزیری تابلوهای موسیقی به نام «قالیچه ی کرمان» و «نیم شب» یا «رویای حافظ » را ساخت و پانتومیم «دزدی بوسه» و لاسی ها و اپرت هایی چون اپرت «گلرخ» و «شوهر بدگمان» و درام های «دختر ناکام» و «جدایی» را ساخت و به اجرا نهاد.

در مهرماه 1307 بود که وزیری مدرسه ی موسیقی دولتی را افتتاح کرد و ریاست آن را برعهده گرفت. سال بعد از آن نیز ارکستری هم در مدرسه افتتاح شد که درس های ارکسترشناسی، آهنگسازی و پیانو و اداره ی ارکستر را خود وزیری تدریس می کرد و امکاناتی چون کتابخانه، آزمایشگاه و سازهای بیشتری نیز به آنجا اختصاص داده شد. در سال 1312 بود که وزیری نشان درجه ی اول علمی را دریافت کرد.

وزیری در سال 1308 در دارالمعلمین یک دوره ی سه ساله را گذرانید و در خرداد1313 موفق به دریافت لیسانس از رشته ی فلسفه و ادبیات شد.

وزیری برای هنر احترام زیادی قایل بود و از زمانی که رییس مدرسه ی موسیقی دولتی شده بود، هیچگاه اجازه نمی داد که ارکستر هنرستان در جایی نوازندگی کند. دولتیان که از این امر ناراضی بودند، بنابراین در زمستان 1313 او را از سمتش برکنار نمودند و خانه نشین کردند.

کتاب هایی که وزیری تا پایان سال 1313 نوشت عبارت بودند از:«دستور تار»(چاپ برلین)، دستور ویولون(1312)، دستور جدید تار(1315)، موسیقی نظری در سه جلد(1313) و سرودهای مدارس.

ده سال بعد، یعنی در سال 1323، جمعیتی به نام «دوستداران موسیقی ملی» تشکیل شد و از وزیری دعوت شد که ریاست این جمعیت را برعهده بگیرد. این گروه کنسرت هایی را در سراسر کشور برگزار نمودند.

منبع: سرگذشت موسیقی ایران- روح الله خالقی

گردآوری مطالب: فرزاد

نکارش مطالب: مهرانا

برگرفته از :

http://www.shenasnameha.blogfa.com/8510.aspx

مجموعه ای از آثار زنده یاد علنقی وزیری

توضیح راجع به استاد علی نقی وزیری

علي نقي وزيري

علي نقي وزيري فرزند موسي در سال 1266 هجري شمسي درتهران به دنيا آمد. از آنجا که پدرش افسر بود او و چهار برادرش نيز به خدمت نظام در آمدند اما از آن ميان علي نقي و حسن علي گرايش خاص به موسيقي و نقاشي نشان دادند . او نواختن تار را از 15 سالگي نزد دائي اش حسين علي خان آغاز کرد و به زودي از آموزگارش پيشي گرفت و چنان به موسيقي علاقه مند شد که تمام اوقات فراغت خويش را به تمرين ساز مي پرداخت . سپس نت خواني از ياور آقا خان،صاحب منصب موزيک نظام آموخت و بعد از آن با يکي از معلمين مدرسه ي سن لويي که کشيشي فرانسوي به نام پرژوفروا بود آشنا شد و از او
تئوري موسيقي و مقدمات هارموني را آموخت...

۱.	دخترک ژوليده (در چهارگاه ) (+ نوشتن متن)	{35}
۲.	بداهه سرايي در چهارگاه (+ نوشتن متن)	{35}
۳.	ژيمناستيک موزيکال (در آواز دشتي) (+ نوشتن متن)	{35}
۴.	رديف عالي دشتي (+ نوشتن متن)	{35}
۵.	بداهه سرايی در آواز بيات اصفهان (+ نوشتن متن)	{35}
۶.	بند باز (درماهور) (+ نوشتن متن)	{35}
۷.	بداهه سراي در ماهور (+ نوشتن متن)	{35}
۸.	کاروان	{35}
۹.	رنگ دشتي (+ نوشتن متن)	{35}
۱۰.	قطعه ي دشتي (+ نوشتن متن)	{35}
۱۱.	پيش درآمد و رنگ سه گاه (+ نوشتن متن)	{35}
۱۲.	کنار گلزار (در آواز افشاري) (+ نوشتن متن)	{35}
۱۳.	خريدار تو (در ماهور ) (+ نوشتن متن)	{35}
۱۴.	آواز:استاد غلامحسين بنان (+ نوشتن متن)	{35}

برگرفته از:

http://www.yemahal.com/album/2262.htm