خریداری نسخه خطی جلد چهارم سراج التواریخ اف= 94;انستان ‏

ž= 2;ریداری نسخه خطی جلد چهارم سراج التواریخ اف&#= 1594;انستان

ایوب آروین
در کابل <= /span>


با خریدن این نسخه دوره چهار جلدی نسخه خطی کتاب سراج التواریخ که به خط خود کاتب هزاره نوشته شده در آرشیو ملی افغانستان تکمیل شده است = =

اخیراً دولت افغانستان نسخه خطی جلد چهارم کتاب سراج التوار&#= 1740;خ نوشته فیض محمد کاتب را خریداری کرد&#= 1607; و در آرشیو ملی این کشور بایگانی کرده است.

با خریدن این نسخه دوره چهار جلدی نسخه های خطی کتاب سراج ا = 4;تواریخ که به خط خود "ملا فیص محمد کاتب هزاره" نوشت= 607; شده در آرشیو ملی افغانست&#= 1575;ن تکمیل شده است.

حلی= ;م تنویر پژوهشگر تاریخ و سرپرست آرشیو ملی افغانستان در گفتگویی با بی بی سی گفت نسخه خطی جلد چهارم ای&= #1606; کتاب را دولت افغانستان از یک کتابخا&= #1606;ه خصوصی به قیمت ۲۵ هزار دلار خریده است.

&#= 1570;قای تنویر گفت موضوع خریداری این نسخه از سال گذشته مورد بحث مقامات دولت افغانستان ب&#= 1608;ده و اخیراً با تایید ریاست جمهوری، پار&#= 1604;مان و مقامات وزارت اطلاعات و فرهنگ، این کتاب خریداری شده است.

جلد چهارم این کتاب، به خط نستعلیق فیض محمد کاتب است و شامل ۱۴۶۷ صفحه به قط&= #1593; ۲۰ در ۱۷ سانتی متر می شود.

مطا= ;بق نوشته خود نویسنده در صفحه آخر کتاب، این بخش سراج ال= 8;واریخ در ششم حوت (اسفند) سال ۱۳۰۴ خورشیدی ب&#= 1607; پایان رسیده است.

این جلد کتاب سر= 5;ج التواریخ، ª= 5;ه پس از مرگ حبیب الله خان نوشته شده، حوادث دوره سلطنت او را از ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۷ هجری قمری در بر دارد.

تو= 602;یف؟

یاس؟<= /p>

3D"صفحه

فیض محمž= 3; کاتب در مقدمه جلد چهارم این کتاب ابراز امیدواری کرده است که کتاب او دیگر "توقیف" نشود و نویسنده دچا= ر "یاس" و از حقوق خود "محروم" نشود

نویسند = 7; در مقدمه این جلد از کتاب نوشته است که این بخش از کتاب را به دستور فیض محمد خان، وز&= #1740;ر معارف دولت امان الله خان نوشته است.

فیض محمد کاتب که خود در دربار حبیب الله خان به دقت ناظر تحولات بوده بسیاری از مسایل پشت پرده را در ای= ن کتاب نوشته که در کتاب های دیگر نیا&= #1605;ده است.

بنا بر این مقدمه نویسنده حمایت هاشم شایق، معاون اداره دارال&#= 1578;الیف دولت امانی را هم با خود داشته است.

با وجود این کاتب در مقدمه جلد چهارم این کتاب ابراز امیدواری کر&#= 1583;ه است که کتاب او دیگر "توقیف" نشو= 83; و نویسنده دچ&= #1575;ر "یاس" و از حقوق خود "محروم" نشو= 83;.

اشا= ;ره نویسنده ظاهراً به سرنوشت نسخه چاپ شده جلدهای اول تا سوم کتاب = 87;راج التواریخ اž= 7;ت که به دستور امیر حبیب الله خان در چاپخانه سلطنتی مصاد&#= 1585;ه و از بین برده شد.

اما این کتاب در زمان سلطنت امان الله خان هم -با وجود این که آ= زادی های بیشتری به میان آمد و شاه شخصاً از = این آزادی ها حمایت می کرد - به چاپ نرسید.=

حلی= ;م تنویر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ افغان&#= 1587;تان، در این مورد می گوید: "حتی امان الله خان نمی خواست صدای مخالفانش چاپ شود و نظر= یات شان چاپ شود؛ = او دیگر ضرورت به این نداشت که تمام حوادث دوره امیرحبیب الله خان چاپ شود."

جل= 583; سوم

بر اساس نسخه موجود جلد چهارم این کتاب نویسند&#= 1607; ۱۳²= 3; صفحه مطال&#= 1576; مربوط به جلد سوم را نیز در آغاز جلد چهارم آو&= #1585;ده که تاریخ پایان این قسمت ۱۳۰۳ خورشیدی است.

ظاه= ;راً این قسمت جلد سوم سراج التواریخ ک = 7; سانسور نشده و حوادث سالهای اخیر سلطنت عبدالرحمان خان را در بر دارد، در نسخه چاپی جلد سوم این ک= تاب نیامده است.

جلد سوم سراج التواریخ م= 5;نند جلدهای نخست و دوم آن به دس= ;تور حبیب الله خان نوشته شد و او شخصاً نظارت بر کار نوشتن آن را به دوش گرفت و= به گفته خود او در مقدمه جلد اول این کتاب، آن را " شخصاً حک و اصلاح" کرده و دستور چاپ داده است.

سا= 606;سور

نظارت امیر

3D"قسمتی

امیر حبیب الله خان شخصاً این جزوه ها را پس از بررسی این دو= ; ویراستار، شبانه بررسی و امضا کرده = 8; دستور چاپ آنها را داده است

در نسخه خطی جلدهای اول و دوم سر= 75;ج التواریخ، ª= 5;ه به زمان پیش از حکومت خانواده حبیب الله خا&= #1606; مربوط می شود، نظارت و سانسور زیاد دیده نمی شود؛ اما در جلد سوم این مساله واضح است.

مول= ;وی عبدالروف، به عنوان "منشی حضور" شاه متن فارسی این کتاب را نظارت کرده و شخصی به نام عبداللطیف مدرس، که مورد اعتماد امیر بوده جملات عربی ک&= #1578;اب را بررسی کرده است.

آنا= ;ن بیشتر مانند ویراستاران "صحت الفاظ، عبارات، مضامین و معا&= #1606;ی" جزوه های سر= 5;ج التواریخ ر= 5; بررسی و در پای آنها امضا کرده اند.

بر اساس نسخه های خطی موجود سراج التواریخ ا = 5;یر حبیب الله خان شخصاً این جزوه ها را پس از بررسی این دو ویراستار، شبانه بررسی و امضا کرده و دستور چاپ آنها را داده است.

امی= ;ر و دو ویراستار سر= ;اج التواریخ دž= 5; برخی از جملات تغییر&#= 1575;تی را وارد کرده اند. در برخی جملات دیگر عبارتهایی را حذف کرده یا افزوده ان&= #1583;؛ اما تغییرات کلی نیاورده اند.

اما گاهی این بررسی به مرزهای دشوار و حساسی می رسیده است. امیر در آغاز جلد سوم نوشته است: "صفحه نهم را فیض محمد کاتب جواب بگوید بعد دستخط کرده خواهد شد."

کات= ;ب در زیر آن پاسخ داده است که موضوع را از یکی از فرمان های ثب&= #1578; شده شاه نقل کرده و به علاوه آن یادآوری کرد&#= 1607; است که برای اطمینان بیشتر موضوع &= #1575;ز عبدالرحیم خان "تحویل دار دفاتر و کتب ثبت احکا&= #1605; پادشاهی" پرسیده شود.

نس= 582;ه ای دیگر=

جواب کاتب

3D"جواب

گاهی ای = 6; بررسی به مرزهای دشوار و حساسی می رسی= ;ده است. امیر حب®= 0;ب الله در آغاز جلد سوم نوشته است: 'صفحه نهم را فیض محمد کاتب جواب بگوید بعد دستخط کرده خواهد شد'

یک نسخه دیگر هم از جلد سوم س= 85;اج التواریخ ب = 7; خط خود کاتب در آرشیو ملی افغانستان وجود دارد که ظاهراً از نظر امیر و منشیان او نگذشته است.

این نسخه با نسخه تصحیح شده در برخی موارد تفاوت دارد. در صفحه داخل&= #1740; پشتی این نسخه کسی با قلم خودنویس نوشته که ممکن است این نسخه "مسوده اصلی" جلد سوم کتاب پیش از سانسور باشد.

این نسخه جلد سوم در = 81;۰۲ برگ و به خط ریز نوشته شده است.

نوی= ;سنده در جلد سوم این کتاب حوادث، لشکرکشی ها و قتل عام های د= وره حاکمیت عبدالرحمان خان را به صورت زیرکانه ای شرح داده است.=

بسی= ;اری از گزارشهای مفصلی که در این کتاب از و= قایع سلطنت عبدال&#= 1585;حمان آمده است در کتابهای دیگر نیامده است.

جل= 583; اول و دوم

نسخ= ;ه خطی جلدهای اول و دوم سر= 75;ج التواریخ مانند نسخه چاپ شده آن در یک مجلد است. <= /o:p>

جلد اول این کتاب تاریخ افغان&#= 1587;تان را در دوره حاکمیت خانواده سدو&#= 1586;ایی از آغاز بنیانگذاری سلطنت آنان در = 77;۱۶۰ ق. تا پایان آن در ۱۲۵۸ ق. در بر دارد.

جلد دوم این کتاب به شرح تاریخ افغانستان در زمان حاکمیت خاندان محمد زایی ها از ۱۲۵۹ تا ۱۲۹۷ قمری اختصاص یافته است.

چا= 662; کتاب


مطابق نوشته خود نویسنده در صفحه آخر کتاب، این بخش سراج = 5;لتواریخ در ششم حوت (ا= 87;فند) سال ۱۳۰۴= خورشیدی به پایان رسیده= است=

پس از پخش خبر تکمیل دوره چهار جلدی سراج التوار&#= 1740;خ، بسیاری ها منتظر هستند که این کتاب هر چه زودتر به چاپ برسد. <= /o:p>

دین محمد مبارز راشدی معاون وزارت اطلاعات و فر&= #1607;نگ افغانستان در این مورد به بی بی سی گفت: "وزارت کوشش می کند ک= ه زمینه چاپ آن را فراهم بسازد. ما زمی= نه های چاپ آن را بررسی می کنیم و امیداواریم که بتوانیم آن را چاپ بکنیم و در دس= ترس مردم قرار بدهیم."

حلی= ;م تنویر، سرپرست آرشیو ملی تاکید می کند که یک کمیسیون بی ط&= #1585;ف و کارشناس باید این کتاب را آماده چاپ کند.

با این حال به نظر نمی رسد این کتاب که شامل چهار جلد قطور می ش= ود و ناشناخته ترین زاویه های تاریخ معاصر افغان&#= 1587;تان را شرح می دهد به زودی به چاپ برسد.

از:

http://www.bbc.co.uk/persian= /arts/story/2008/05/080519_a-serajottawarihk-script.shtml